vefailik

Vefaiyye veya Vefailik de denilen tarikat; Bağdat'ta ölen Ebül Vefa fikriyatından doğmuştur. Vefailerin; Kalenderi (Cevlaki) bir hayat tarzını ve Kalenderi felsefeyi benimsedikleri anlaşılmaktadır.
Kalenderiler, felsefelerini Melametilikten (nefsi aşağılama yolu) almakla birlikte, zahiri ibadetleri (namaz gibi) terk ederek onları aşmışlardır. 12. Yüzyılın sonları ile 13. yüzyılın başlarında yaşayan iranlı Şeyh Kutbeddin Haydar'ın da (Haydariye tarikati) geliştirdiği kalenderi öğreti Türkler arasında çok yayılmıştı. Haydariye, Türk Yesevi geleneği ile uyuşum içinde olmuştu. Haydari dervişlerine de Anadolu'da "baba" deniliyordu.
*

son dönemlerde osmanlı beyliği'nin kuruluş dönemini araştıran araştırmacıların üstünde çok durduğu bir tarikat. o dönem anadolusunda çok etkili olduğu ve şeyh edebali'yi de etkilediği; bu anlamda da kuruluş dönemi osmanlısında etkisi ve özel bir önemi olduğu düşünülmektedir.