manişeizm

iranlı maninin kurduğu hristiyan-zerdüşt karması dualist din...

manişeizm'in temeli, zerdüştçülüğün iyilik ve kötülük ilkesine dayanır. evrende iki ilke egemendir... iyilik ışık ve ruhtur, kötülük de karanlık ve bedendir. evren bir iyilik-kötülük karışımıdır, insanda bundan ötürü ruhtan ve bedenden yapılmıştır. bedenin içine hapsedilip acı çeken ruhları kurtarmak gerekir. amaç, iyilik-kötülük savaşının üstündeki birlikte ulaşmaktır. insanları bu birliğe bilim götürebilir, bilimse sevgiyle kazanılır. sevgi, kötülüğü iyilik içinde eriterek insanları birliğe ulaştıracaktır. bu amaca varabilmek için her türlü tutkudan ve yalancılıktan sakınarak yaşamak yeter.

mani kendisini adem'den buda, zerdüşt ve isa'ya kadar uzanan bir peygamberler zincirinin son halkası olarak görüyordu. ona göre doğru dinin geçmişteki vahiyleri, tek bir dilde tek bir halka seslendiği için etkili olamamıştı. ayrıca manişeizme sonradan katılanlar, onun özgün hakikatini görememişlerdi. oysa kendisi, bu öteki dinlerin yerini alacak evrensel bir dini yaymakla görevlendirilmişti.