koşaç

(bkz: copula)

isim cümlelerindeki "-dur, -dır, -dir" veya olumsuz olarak "değil."

Koşaç incelendiğinde -türkçenin etimoloji sözlüğüne göre de- kökeninin "dur-mak" olduğu görülür.

isim cümlelerinde yükleme gelen "-dır, -dir" durmak'tan gelir.

Durmak kelimesi oldukça enteresan olarak tıpkı eski yunancada olduğu gibi "görünmek" anlamına da gelmektedir. Aslında bir durma, kalma'dan farklı olarak bir sükuna, hareketsizliğe işaret etmez. Durmak, şeyin o an ile kesiştiği zamanda durmaktır; bu açıdan o anda, "o anda olduğu gibi" görünmektir.

Bir kadehin bir adamın elinde güzel "durduğunu" söylediğimizde, kadehin kalma, hareketsizliğinin güzel olduğunu söylemeyiz; o kadehin "görünümü"nden bahsederiz.

Dilleri incelediğimizde bu değin bir anlam bolluğunu, eski yunanca ve almancadan başka türkçede de görürüz. Kelime çokluğu olarak değil de anlam ve işlev zenginliğinden bahsediyorum.

Özsel olarak felsefe dili olan eski yunancada durmak, görünmek; dolayısıyla varlık'ı kasteder. Varolan görünür, görünmek koşaç olarak - gizli ya da açık- cümlede durmak fiili ile belirir.

özne ile yüklemi birleştiren, yükleme güçlü ihtimal, olumluluk, olumsuzluk, süreklilik, kesinlik kavramları veren -dır / -dir eki veya değil kelimesi

örn:
Annem bir çocuk doktorudur.

Bunu anneme değil, ceren'e vermelisiniz.