kalvinizm

günümüz protestan dünyasının ikinci ekolünü teşkil eder. bir diğer adı reforme hristiyanlıktır. akımın kurucusu ve öncüsü olan john civin, sıkı bir dini tecrubeden geçmiş fransız asıllı, ilahiyat sahasındaki yazılarıyla tanınmış bir kişidir. o'nun amacı mevcut hrıstiyanlıkta reform yaparak dini baslangıçtaki, asıl haline kavuşturmaktır.

insanın seçimlerini kendisinin yapamayacağı temel düşüncesine dayanan, bazı konularda islamdaki kadercilik anlayışıyla örtüşen mezhep kolu.

(bkz: jean calvin)

Enteresan bir inançtır. Daha doğrusu protestanlığın fransa ve isviçre'de yanılmıyorsam 18 ve 19.cu yüzyıllarda yaygın bir kollu.
Aynı dönemlerde almanya taraflarında luther isimli protestan'ın tezleri yaygındı. Ama her neyse konumuz protestanlık değil.

Kalvinizmin en Enteresan noktası, weber'in kapitalizmin özü olarak gördüğü şu nokta:
Katoliklerin aksine, kalvinistler insanın ahiretteki akibetinin baştan belli olduğunu savunurlar.
Ve bu akibetin herhangi bir ekonomik yatırım ile değiştirilemeyeceğine inanırlar.

Yani iyiliği sırf cennet için yapıyorsan, bu iyilik değil yatırımdır. Amacı olduğu için ekonomik bir işlem haline gelir.

Bir insana cennet için yardım ediyorsun, yani o parayı cennet için veriyorsun. Ne yani? Cennet satın alınabilecek bir şey mi?

Papazların vatikan inşa edilirken ve savaş için paraya ihtiyaçları olduğu dönemde adice "cennetlik" sertifikası sattıkları zamanlarda türemiş bir teori bu.

Ve düşününce gayet de mantıklı geliyor.

Sonuç olarak da kalvinizm "amaçlı iyiliğe" değil inanca önem veriyor. Tanrı paranla iyilik yaptın diye değil, anca inancın ve temiz kalbin için affedebilir diyor.

Not: yazı bir protestanlık apolojisi değildir, teori enteresan olduğu için sırf bilgi paylaşımı.

transilvanya macarları arasında yaygınmış. yıllar önce transilvanya'da tanıdığım bir macar bana reform kilisesine bağlı olduğunu söylemişti. reform ne amk, protestanlık gibi mi? diye sormuştum. biraz açıklama yapmıştı da ben tam anlamamıştım. yıllar sonda macar tarihi okurken öğreniyorum. meğer kız kalvinistmiş. onun diğer adı reforme oluyormuş. kalvinistiz desene amk. bunlar isa'yı tanrı kabul edermiş, ama tanrının kendisi gibi değil. tanrı'nın isa'nın bedeninde zuhur ettiğine inanırlarmış. bu transiyvanya macarları arasında bir de unitarianlar varmış. onlar isa'nın tanrı oluşunu reddediyor, bunlardan islam'a dönenler de oluyormuş çünkü yakınlıklar varmış. mesela bizim ibrahim müteferrika aslında kaloşvarlı bir üniteryen. sonrada ihtida ediyor. ilginç.