enheduanna

tarihte biline ilk kadın şairdir.
m.ö. 2300 yıllarının birinde tarihte bilinen ilk imparatorluğu kuran büyük sargon un kızıdır. babası tarafından ur kentindeki bir tapınağa başrahibe olarak görevlendirilmiştir.
sümerlerin aşk tanrıçası 'inannan' için şiirler yazmıştır.
günümüze kadar gelebilen şiirleri kendisini tarihte bilinen ilk kadın şair, kimi kaynaklara göre ise ilk şair yapmıştır.
şiirden birisini de yazayım da tam olsun:

Hayatım alevler içinde.
O beni dağlardaki böğürtlen dikenlerinde
mecbur etti yürümeye.
Sıyırdı başımdan,
bir baş rahibeye yaraşan tacı.
Bir hançer ve bir kılıç verdi elime,
ve dedi;
"senin için yapıldı bunların ikisi de,
çevir onları hemen kendi öz bedenine"

Enheduanna'nın varlığını haber veren ilk tarihî belge 1925 yılında Leonard Woolley tarafından bulunmuştur.

yaratılmış olan her şeyin kraliçesi ve kusursuz yürekli kraliçe onun yazdığından emin olunan ünlü iki şiiridir.
zamanla akkad ülkesindeki sine bağlı rahibelerin genel adı olmuş ve mezopotamyalı yazıcılar tarafından birçok şiir kendisine maledilmiştir.
şiirlerini birinci tekil kişi ağzından yazar.
tarihte adı geçen en eski şair olarak pek bilinmese de şiir alanında kadınları taçlandırır.
ne yazıktır ki tarihte kurulan ilk büyük imparatorluğun kurucusunun adı ne kadar az biliniyorsa ki enheduanna nın babası sargondur, bu büyük imparator kadar, tarihin ilk şairi ve dahi ilk kadın şairi de az bilinir.

Tarihte bilinen ilk kadın şair.

Yazılı edebiyatın erkek egemenliğinde yürütüldüğü bir gerçek. Kadın edebiyatçı sayısının azlığı ya da kadın edebiyatçıların yetkinliği hâlâ tartışılan bir konu. Acaba kadınlardan bir Shakespeare neden çıkmaz, yahut kadınların sayısı neden az bu derya deniz edebiyat aleminde? Bunu başka bir yazının konusu olarak bırakıp binlerce yıl önce edebiyata elini değdiren bir kadından bahsetmek istiyorum, Enheduanna’dan.


MÖ 2300 yıllarının birinde Akad kralı Büyük Sargon’un (ki kendisi tarihte bilinen ilk imparatorluğu kurmuştur) kızı olarak dünyaya gelen Enheduanna, babası tarafından Ur kentindeki Ekişnugal tapınağına başrahibe olarak görevlendirilmiştir. Aslen Akadlı olup Sümerlere kral olan Sargon’un büyük bir devlet kurması ve Akad kültürü ile Sümer kültürünü kaynaştırması için babasına yardım etmiş, Sümerlerin aşk tanrıçası inannan için şiirler yazmıştır. Günümüze kadar gelebilen şiirleri Enheduanna’yı tarihte bilinen ilk kadın şair, bazı kaynaklara göre de ilk şair yapmıştır.

Bir şairden bahsedip şiirlerine yer vermemek olmaz. Enheduanna'nın aşk tanrıçası inannan için şiirler yazdığını söylemiştim.

Hayatım alevler içinde.
O beni dağlardaki böğürtlen dikenlerinde mecbur etti yürümeye.
Sıyırdı başımdan,
bir baş rahibeye yaraşan tacı.
Bir hançer ve bir kılıç verdi elime,
ve dedi;
“senin için yapıldı bunların ikisi de,
çevir onları hemen kendi öz bedenine”

bir sümer tapınak rahibesidir.

ali eryılmaz'ın yazdığı kitap.

görsel