el macriti

ü'l-Kâsım Mesleme Ahmed el-Farazî el-Macrîtî veya sadece el-Macriti (d. 950 - ö.1007) Endülüs'lü müslüman kimyacı, matematikçi ve astronomi âlimi

Hayatı

Hayatı hakkında fazla bilgi yoktur. Macrît'te (Madrid) doğdu. Erken yaşlarda Kurtuba'ya (Cordoba) yerleşerek matematik âlimi Abdülgâfir b. Muhammed'den ders aldı. Büyük bir ihtimalle Halife III. Abdur-rahman'ın gözetiminde oluşturulan eski kültürlere âşinâ âlimler topluluğuyla irti­batı vardı ve sarayda astronom olarak gö­rev yapıyordu. Batlamyus'un el-Mecistî'si üzerinde çalıştı; Hârizmî'nin Zîc'ini inceleyerek bazı yerlerini değiştirdi. 369 (979) yılında astronomi gözlemlerinde bu­lundu. Resû'ilü ihvâni's-Safâ'yı Endü­lüs'te tanıtan odur. Kurtuba'da vefat etti.

Yetiştirdiği öğrencilerin önde gelenleri Ebü'l-Kâsım ibnü's-Saffâr, ibnü's-Semh, ibnü'l-Hayyât, Zehrâvî, Ebû Müslim ibn Haldun ve Amr b. Abdurrahman el-Kirmânîdir.

Matematik ve astronomi konusunda Endülüs'ün en seçkin bilginlerinden olan ve Endülüs'ün Öklid'i (Euclides) diye anılan Mecrîtî bu düzeye, Doğu islâm ülkelelerine yaptığı bir seyahat sırasında eline ge­çen eserler üzerindeki çalışmaları sonu­cunda ulaşmış, Endülüs'teki astronomi ve matematik ancak onun çalışmaları sayesinde müstakil birer ilim dalı haline gelmiştir. Mecrîtî Mağrib'in ilmî geleneğinde kendinden sonraki bil­ginleri ciddi biçimde etkileyen bir otorite olarak kabul edilmiştir; onun bu etkileyici otoritesi Batı için de geçerlidir.

Eserleri

Macritî’nin yazmış olduğu eserlerden bâzıları şunlardır:

1) Kitâbu Semâr-il-Aded fil-Hisâb,
2) Kitâbu ihtisâri Ta’dîl-il-Kevâkib min Zîcil-Bettânî: Bettânî’nin Zîcinin hulâsasıdır.
3) Kitâbu Rütbet-il-Hakîm fil-Kimyâ,
4) Kitâb-ül-Ahcâr: Mâdenlerle ilgilidir.
5) Kitâbu Ravdat-il-Hadâik, 6) Kitâb fil-Usturlâb,
7) Kitâb Şerh-il-Macistî li Batlemyüs,
8) Kitâb fit-Târih,
9) Kitâb fit-Tabîiyyât ve Te’sîr-in-Neş’eti vel-Bî’eti alel-Kâinât-il-Hey’eti: Ekoloji ve çevre bilimleri, yâni tabiat ve maddî çevrenin canlılar üzerindeki etkileri ile ilgilidir.
10) Kitâbu Mefharet-il-Ahcâr-il-Kerîmeti: Kıymetli taş ve mücevherâtın tedkîkinden bahseder.
11) Kitâb-ul-Îzâh fî ilm-is-Sihr, 12) Kitâb-ur-Risâlet-il-Câmi’a,
13) Kitâbu Gâyet-il-Hakîm