dengbej

herbiri anadolu kültür değeridir. gerçekten türkiye\'nin kültür zenginliği ganî.

kürt ozan.

kürtlerin halk müziği de denilebilir.

Aslında içlerinde tarih barındıran kişilerdir.

"Kürt'lerde yazılı metin olmadığından dolayı, tarih sözlü olarak dengbejler tarafından nesilden nesile aktarılmaktaydı.

Dengbejlerin sesinin güzel olma durumu ise, bu coğrafyada çekilen acılardan kaynaklıdır"

Not: alıntıdır.

dinledikçe dinleyesim geldiği kişilerdir. hepsini adeta bir söz hazinesi gibi. aralarında en çok karapeto xaco'yu seviyorum. lawıke metine adlı parçasını çok severim.

geçmişte tarihte yaşanan olayları bi ezgi eşliğinde söylerler.

(bkz: 50000 yıllık kürt tarihi)

betimlemeleri, verdikleri makamlar ve bunları eğitimsiz şekilde yapmalarıyla olağanüstü diye adlandırılacak güzel insanlardır.
ayrıca yaşar kemalin fikir babam dediği evdale zeynike de dengbejdir.

(bkz: karapete xaço)
(bkz: şakiro)
(bkz: metin barlık)
(bkz: kazo)

Bugün ilk defa canlı canlı dinledim bir şey ifade etmedi. Kürtçe bilmememden ötürü de olabilir ama bir ezgi de yoktu ortada. Konuşmanın bir tık üstü bir söylem vardı. Ne türkülerdeki yanıklığı hissettim ne de halk ozanlarının caresizliğini. belki benim dinlediğim örnekteki dengbejler çok vasattı ama kürtler arasında dahi günümüzde genele hitap etmeyeceğini düşünüyorum.

"içimdeki dengbeji anlaman için
dilimi bilmene gerek yok/
benim oğlumu nar ağacının gölgesinde vurdular
dağıldı nar; kan kırmızı."

kürtçede şarkıcı. anlamı şarkıcıyı çok aşmıştır halbuki.

https://www.youtube.com/watch?v=R81wuFZXyjU

burada güzel bir örneği vardır. dengbejler kürt toplumunun hafızalarıdır. savaşlar, aşklar, hikayeler onlarda saklıdır.

dağa taşa, kuru bir aşk hikayesi anlatmaz, komşu aşiretlerin birbiriyle ilişkilerini savaşlarını da anlatırlar...

halkın yaşanan olaylardan haberdar olmasını ve yaşanan acının kuşaklar boyunca aktarılmasını sağlayan ses sanatının temsilcilerine verilen isim. genellikle herhangi bir entruman olmadan sadee ses ile sanat yapma şeklidir.

bazen günlük hayatta olan olayların kah mizahi kah hıcıvleştirilerek söylendiği de görülmüştür.https://www.youtube.com/watch?v=EyrlghJl5LQ.

dengbejlik kılamları ozanlar tarafından tarih ve tarihte yaşanılmış olayları anlatır. bu kılamlar da genelde aşk, sevgi, vatan, hasret, sevda içerir.

dengbejler geçmiş ve gelecek tarihin canlı kitaplarıdır. *

insanı hüzünlendirir. dengbej lerin şarkilari.
https://www.youtube.com/watch?v=fvRLyeM7HEQ&feature=fvwrel

-saat tam altıyı vurduğunda, başka bir renge çalardı köydeki uğultu: curcuna diner, sadece ilaheleşen belli sesler, tınılar, ritimler kalırdı orta yerde. koyunlar, kuzular, yaşı çok küçük çocuklar ve bir de Delta radyolarının değirmi koca düğmeleri çevrilirken yükselen gıcırtılar hakimiyet kurardı köye. derin bir huşu içinde düğmeleri çevirirdi eller. işte o vakitte, bir mabet yerine dönerdi radyolu evlerin önü... yaşlılar tütünlerini sarmış, nineler dizlerinin üstüne çömelip ellerini başına koymuş, genç kızlar, oğlanlar sessizce ilişmiş olurlardı kalabalığın yamacına. erivan radyosun da dengbêj saatiydi çünkü... karabetê xaco, şeroyê biro, efoyê eset, paşîke efo, memoye pîr, kereme anqosî, ahmede tecîr, mecîdê sileman, arame tîgran ve daha niceleri...

Bazen, insanı büyüleyen yanıyla sarılır size:
https://www.youtube.com/watch?v=367vPTCAdIg

'Şarkıcı' 'ses sanatçısı' tanımına uyan Kürtçe bir terimdir. Şıvan Perver, Mıradke Kıne, Kava, Farıs gibi önemli temsilcileri vardır.

kürt kültürünün dünyaya armağanı..müziğin tüm renklerini endüstrümansız olrak içine bulunduran ...bir şarkıyla dünyanın hüznünü ya da kainatın huzurunu mecnunun aşkını tattıran, zaloğlu rüstemin cedeleşmesine tanık bırakan ..
en düşük mertebesi olarak:
http://fizy.com/#s/1c1xpf

Kürtçe'de 'Sese hayat veren' anlamına gelen 'Dengbêj', Kürt kültürüne ait destanları, aşk hikayelerini, isyanları, tarihi olayları herhangi bir enstrüman kullanmadan, sesleri ile canlandıran Kürt ozanlarına verilen isimdir. Denbêjlerin seslerini kullanarak yarattıkları yapıtlara "kilam"denir. Dengbêjler, yüzyıllar boyunca köy köy, şehir şehir gezerek anlattıkları hikayelerle, sözlü Kürt Edebiyatının yaşamasına aracılık etti.

mehmed uzun'un dicle'nin yakarışı serisinde bahsettiği dengbej bıro en ünlülerindendir.

"her yasak kendi isyancısını yaratır"

kürtçe üzerindeki yasaklar da, dengbejlik müessesini yaratmıştır.
kürtçe'nin gerek sözel, gerekse yazılı olarak kullanılması yasak olduğundan, insanlar kültürlerini, efsanelerini, masallarını bu şekilde kulaktan kulağa, kuşaktan kuşağa aktarmışlardır.

evrensel müzikte dengbejliğe karşılık gelecek bir tür yoktur. bu yönüyle benzersizdir.

indimde ise dengbejlik;
bir halkın var olma inadının çığlığı, ve sanatın gücünün bileşimidir.

anadolu'nun kayıp şarkıları müzikal/belgeseliyle tanıdığım, yorumlarına hayran olduğum insanlardır.

kısıtlı sayıda yazılı edebi esere sahip kürt dilinin ritmik ve genelde yaşlandıkça değeri artan ve beğeni kazanan sözlü müzikal her türlü sesli eseri. tarih ve romantizmi bir arada barındırdığını duydum. anadolunun çok sesliliğinin nadide örneklerinden. sanırım geçen yıl avrupada sırf bu alanla ilgili geniş katılımlı bir organizasyon vardı almanyada..

dünyanın ilk rapçileri olarak kabul edilir. şarkılar kürtçe olarak söylenir ve dünyanın hiçbir yerinde örneği yoktur. en önemli temsilcilerinden biri özcan deniz'in öz amcası şakiro'dur.