beş boyutlu uzay

görsel
(beş boyutlu bir küpün 2d bir dikey projeksiyonu)
beş boyutlu uzay, matematikte beş boyutu olan bir topolojik uzaydır. fiziksel açıdan yorumlar isek, üç uzaysal boyut ve görelilik teorisinde kullanılan zamansal dördüncü boyuttan oluşur. matematikte sıkla rastlanılan soyut bir yapıdır, çünkü matematikte meşrudur. fizik ve matematikte N sayıları dizisi N-boyutlu uzayda bir konum teşkil edebilir. uzayın beş boyutlu olup olmadığı tartışma konusudur.

beşinci boyuta dair ilk çalışmalar birleşik alan teorisini geliştirmek içindir. ilk kez 1920'lerde Kaluza – Klein teorisi elektromanyetik kuvvet ile yer çekimini birleştirmeyi açıklamak için beşinci boyutu kullanmıştır. bunun en azından bir kısmının doğru olduğu keşfedilince daha fazla araştırmaya yer açmıştır.

beşinci boyutu gözlemlemek zor olsa da büyük hadron çarpıştırıcısı bunun için bir fırsat sağlıyor. fizikçiler atom altı taneciklerin çarpışma sonucu yeni tanecikler oluşturduğunu gözlemlemiş, buna da dördüncü boyuttan kaçan ve tahminen beşinci boyuta akan gravitonların da dahil olduğunu not etmişlerdir. bu ayrıca kısmen yer çekiminin diğer doğa kuvvetlerine göre bu kadar zayıf olmasını da açıklar. örnek olarak, bir mıknatıs bir masadan bir iğneyi çekerken tüm dünyanın yer çekimi kuvvetini alt etmiş olur.