bugün
- sözlükte gizli ilişkiler ayyuka çıkıyor kampanyası10
- bir yazara entrylerinden aşık olmak14
- muslettin amca2
- true sapığının süresiz çaylak olması9
- flört verisini excel'e dökmek6
- başlığı sol frameden kaldır butonu10
- sikli domates2
- kılıçdaroğlu'nun kürtçü olması3
- fon vurgunundan zengin olan kişiler5
- uludağ sözlük efsane nesil toplanıyor zirvesi 202685
- sözlüğün hali2
- sürekli hasta olmak2
- türk nedir5
- cumartesi sabahı2
- esenyurt ta park tartışmasına 180 bin lira ceza3
- müzik bilgisi sıfır insan6
- cemil tugay7
- en son ne aldınız5
- edip akbayram'ın efsane saç stili4
- from gold from dust18
- yürüyen ceset sendromu4
- menemen belediyesi3
- ben bu yazıyı kendime yazdım3
- 20 yıllık akpliyim çocuğumuzun rızkını yatırdık16
- ayak istiyorum ayak bulun bana ayak7
- ekrem imamoğlu lise mezunu oldu18
- gta 629
- engineer28'i evlendirmek9
- masklavi gürcü mü12
- sözlükteki geyler tam liste10
- bir bela geliyor6
- sigara alkol nargile içmeyen ezik insan10
- dün üniveristeye alınmayan o bacılar foncu oldu2
- sözlükte hangi konuda yazsak artı oy alırız11
- from gold'un bicepslerini ısırmak5
- trans kadına ilgi duyma saçmalığı5
- bik bik tarzı entry girmek8
- kiev'e saldırıda 3 sivilin ölmesi13
- katatespizartmasi14
- türklerden sonra en sevdiğiniz millet8
- özelden sende mi gaysin diyen lubunya yazar7
- arkadaşlar bugün doğum günüm15
- 210 bin lira maaşla geçinemiyorum15
- gocu abinizi ne kadar tanıyorsunuz6
- travestiyle sevgili olmanın yadırganması12
- sözlük kızlarının çorapları7
- 90 lı yılları özlemek5
- anın görüntüsü20
- hindistan da 6 yaşındaki çocuğun korkudan ölmesi3
- sözlüğün en çok eksilenen yazarı11
Türk dünyasının Azerbeycan, iran, Doğu Anadolu, bölgelerinde gelişerek XIV. yüzyılda Kadı Burhaneddin, Kadı Darir, Seyyid Nesimi, XV. yüzyılda Habibi, XVI. yüzyılda Hatayı ve en büyük şairimiz Fuzûli gibi sanatçılar yetiştiren edebiyatımızın zengin bir koludur.
Anadolu Türkçesi'nden XIII. yüzyılda ayrılmaya başlayan Azeri Türkçesi ilk önemli yazılı ürünlerini XIV. yüzyıldan sonra vermeye başlamıştır. Bu edebiyatın ilk örneklerini Horasan'dan gelen halk şairleri vermişlerdir. Bunlar genellikle sözlü eserler olduğu ve çoğu yazıya geçirilemediği için, zamanla sahiplerinin adları unutularak halka mâl olmuş ve Anonim Halk Edebiyatı'nın bir dalı olan Bayat'ları meydana getirmişlerdir. Bayat'lar Anadolu Türkçesi'ndeki Mani'lerin karşılığıdır.
Azeri Edebiyatı'nın bilinen ilk şairi Hasanoğlu isimli bir sanatçıdır. XIII. yüzyıl ile XIV. yüzyıl başlarında yaşayan Hasanoğlu, şiirlerinde Pir Hasan mahlasını kullanmıştır.
XIV. yüzyılın tanınmış isimleri Erzurumlu Darir, Kadı Burhaneddin ve Seyyit Nesimi'dir. Bu yüzyıl, Azeri Edebiyatı'nın belirgin bir gelişme gösterdiği devredir. XV. yüzyıl, Azeri Edebiyatı için pek parlak sayılmaz. Bu yüzyılın tek tanınmış ismi Habibi'dir.
Azeri Edebiyatı en parlak devrini XVI. yüzyılda yaşamıştır. Çünkü bu yüzyılda Fuzuli gibi dev bir sanatçı yetiştirmiştir. XVI. yüzyıldan sonra XIX. yüzyıla kadar Azeri Edebiyatı'nda bir duraklama görülür. XVIII. yüzyıl sonlarına doğru gelişmeye başlayan milliyetçilik hareketine paralel olarak, Azeri Edebiyatı'nda yeni bir canlılık dikkati çeker.
Yeni dönem Azeri Edebiyatı'nın ilk öncüsü Vedadi'dir. Onun yanı başında ünlü şair Vakıf dikkati çeker. XIX. yüzyılda Vakıfı Mirza Feth Ali ve Zekir izler. Mirza Feth Ali Avrupai edebiyat türlerini Azeri Edebiyatı'na getiren ilk sanatçı olarak tanınır. Bu hususta o Anadolu Türk Edebiyatı'ndan bile önde gelir.
Azeri Edebiyatı Tarihi'nin son büyük halkasını Sabir teşkil eder. 1961 de doğan ve 1911 de ölen bu çok ünlü Azerbeycan şairi, Türk-islâm dünyasında cehaletle savaşan bir sanat felsefesine sahiptir. 1920’den sonra bağımsızlığını yitiren Azerbeycan ile birlikte edebi hayat da derin bir suskunluğun içine gömülmüştür.
Anadolu Türkçesi'nden XIII. yüzyılda ayrılmaya başlayan Azeri Türkçesi ilk önemli yazılı ürünlerini XIV. yüzyıldan sonra vermeye başlamıştır. Bu edebiyatın ilk örneklerini Horasan'dan gelen halk şairleri vermişlerdir. Bunlar genellikle sözlü eserler olduğu ve çoğu yazıya geçirilemediği için, zamanla sahiplerinin adları unutularak halka mâl olmuş ve Anonim Halk Edebiyatı'nın bir dalı olan Bayat'ları meydana getirmişlerdir. Bayat'lar Anadolu Türkçesi'ndeki Mani'lerin karşılığıdır.
Azeri Edebiyatı'nın bilinen ilk şairi Hasanoğlu isimli bir sanatçıdır. XIII. yüzyıl ile XIV. yüzyıl başlarında yaşayan Hasanoğlu, şiirlerinde Pir Hasan mahlasını kullanmıştır.
XIV. yüzyılın tanınmış isimleri Erzurumlu Darir, Kadı Burhaneddin ve Seyyit Nesimi'dir. Bu yüzyıl, Azeri Edebiyatı'nın belirgin bir gelişme gösterdiği devredir. XV. yüzyıl, Azeri Edebiyatı için pek parlak sayılmaz. Bu yüzyılın tek tanınmış ismi Habibi'dir.
Azeri Edebiyatı en parlak devrini XVI. yüzyılda yaşamıştır. Çünkü bu yüzyılda Fuzuli gibi dev bir sanatçı yetiştirmiştir. XVI. yüzyıldan sonra XIX. yüzyıla kadar Azeri Edebiyatı'nda bir duraklama görülür. XVIII. yüzyıl sonlarına doğru gelişmeye başlayan milliyetçilik hareketine paralel olarak, Azeri Edebiyatı'nda yeni bir canlılık dikkati çeker.
Yeni dönem Azeri Edebiyatı'nın ilk öncüsü Vedadi'dir. Onun yanı başında ünlü şair Vakıf dikkati çeker. XIX. yüzyılda Vakıfı Mirza Feth Ali ve Zekir izler. Mirza Feth Ali Avrupai edebiyat türlerini Azeri Edebiyatı'na getiren ilk sanatçı olarak tanınır. Bu hususta o Anadolu Türk Edebiyatı'ndan bile önde gelir.
Azeri Edebiyatı Tarihi'nin son büyük halkasını Sabir teşkil eder. 1961 de doğan ve 1911 de ölen bu çok ünlü Azerbeycan şairi, Türk-islâm dünyasında cehaletle savaşan bir sanat felsefesine sahiptir. 1920’den sonra bağımsızlığını yitiren Azerbeycan ile birlikte edebi hayat da derin bir suskunluğun içine gömülmüştür.
Teze gelin kimi çetrin var,ey gül,
Şairin yanında hetrin var, ey gül,
Cananın elleri deymişdir sene,
Ki, bu geder gözel etrin var, ey gül...
Mehmed Rahim
Şairin yanında hetrin var, ey gül,
Cananın elleri deymişdir sene,
Ki, bu geder gözel etrin var, ey gül...
Mehmed Rahim
Gündemdeki Haberler
Güncel Önemli Başlıklar
© 2005 – 2026 uludagsozluk.com