arthur schnitzler

freud'a benzer. zaten freud da bu benzerlikten biraz ürküntü duymuşur. en ünlü eserlerindne biri olan; rüya roman stanley kubrick'in yönetmenliğini yaptığı eyes wide shut[yanlış hatırlamıyorsam müziklerini sostakovich yapmıştı] olarak sinemaya uyarlammıştır. zaten bunda konu da schniztler'in asıl parmak basmak istediği noktadır: ''evlilikte sadakat''.

bunun yanında schnitler bir çok çevre tarafından afaroz edilmiştir. özellikle bazı oyunlarındaki yer alan sahneler bunda etkilidir. mesela bir oyununda;cinsel birleşme durumlarını sosyal statülerin basamak basamak yükselişi şeklinde göstermiştir.

sezdirmenin ustasıdır. bunun nedeni de dil konusunda şüpheci olması[bu olay max frisch'de de vardı] etkilidir. psikanaliz ve iç sezgi yöntemi eserleirnde kaydadeğer yer kaplar. teğmen gustl isimli eseri iç monolog[james joyce'de ulyses ve hermann hesse'nin bozkırkurdu'nda gördüğümüz] tekniği avrupa'da kullanan en sağlam eserlerden birine sahiptir.

aslında schnitzler biraz da sansasyonel bir kişiliği barındırdığından aynı zamanda yahudi olmasından dolayı haketmediği yaftalarla cezalandırılmıştır. özellikle regien isimli eseri okunmalıdır. bu eserde de sosyal statüleri farkı olan kişilerin yaptığı birleşmeler anlatılrılır;vermeye çalıştığı fikir bu konuda insanların eşit olduğudur. birleşme; yanlış hatırlamıyorsam;

sokak kadını-asker olarak başlar. daha sonra da statülerde değişimler meydana gelir gene uç noktası: kont-sokak kadını şeklinde sona ere ve bu zinncir sürekli deveran eder.

rüya roman'dan yukarıdaki giride bahsedilmiştir. bunların yanında hikayecilik alanında kişilerin psikolojik durumlar ve avusturya ordusudaki yozlaşmalar anlatılmıştır. hatta teğmen gustl ve bunun yanında sabaha karşı kumar isimli öykülerinde de başkahramanlarımız teğmen olarak göze çarpar. psikoloji demiştik bilindiği gibi schnitzler de bir hekimdir. esasında teğmen gustl'de de içedönük yapının ortaya çıkardığı psikolojik durumu komik biçimde yansıtır.

bunların yanında schnitzler'in eserleri tam anlamıyla türkçeye çevrilmemiştir. hatta en önemli romanı ''açıklığa giden yol'' fikrimce hala beklemektedir ya da varas bile o kadar araştırmadan sonra yok olmuştur! schnitzler hakkında özellikle semahat yüksel'in şuan piyasada bulunmayan ''seçilmiş hikayeler'' isimli güzel bir kitabı bulunmaktadır.

bunu yanında cem'den hikaye seçkisi olan ''ölüler susar'' bordosiyah'dan ''rüya roman'' aynı ad altında adam'dam düşsel öykü olarak çevrilen dört hikayesini barındıran kitabı bulunmaktadır[bunların yanında 1944'de gönül eğlencesi türkçeye çevrilmiştir ama piyasada yoktur]