1930

29 ocak- ispanya diktatörü primo de rivera, kitle eylemleri nedeniyle istifa etmek zorunda kaldı. yerine general damosa berenguer getirildi.

18 şubat- plüton gezegeni keşfedildi.

12 mart- hint lider matahma gandhi, ünlü tuz yürüyüşüne ahmetabad'dan başladı.

28 mart- türkiye hükümeti, yabancı ülkelerden türkiye şehirlerinin türkçe adlarının kullanımını resmen talep etti. bu tarihten itibaren ptt, yurtdışından ankara ve istanbul yerine angora ve constantinapole olarak adreslenen mektupları iletmemeye başladı.

2 nisan- haile selasiye, kendini etiyopya imparatoru ilan etti.

3 nisan- kadınlara yerel seçimlerde oy hakkı verildi.

5 nisan- tuz yürüyüşünü tamamlayan matahma gandhi, dandi sahiline ulaştı.

21 nisan- abd'nin ohio eyaletine bağlı colombus kentinde çıkan cezaevi yangınında 320 kişi yaşamını yitirdi.

29 nisan- ilk türk kadın yargıçlar nezahat ve beyhan hanımlar, asliye mahkemesi üyeliklerine atandı.

4 mayıs- hintli lider matahma gandhi, ingilizler tarafından tutuklandı.

7 mayıs- hakkari'de meydana gelen 7.2 büyüklüğündeki depremde 2514 kişi yaşamını yitirdi, 3000 yapı hasar gördü. depremden iran da etkilendi.

19 mayıs- izmir'in bayındır ilçesinde bir kulenin çökmesi sonucu 13 kişi yaşamını yitirdi, 8 kişi yaralandı.

14 haziran- askeri yargıtay kuruldu.

15 haziran- türkiye tarihinin ilk dış kredisi, amerikan yardım bankası'ndan alındı. kredinin miktarı 10 milyon dolar.

20 haziran- üçüncü ağrı dağı ayaklanması başladı. aynı gün türk silahlı kuvvetleri, ağrı-van hattında havadan ve karadan operasyona girişti.

12 temmuz- tsk'nin ağrı-van hattındaki zilan vadisinde düzenlediği harekatta 15 bin kişi yaşamını yitirdi. ölenlerin içinde ayaklanmacıların dışında sivil köylüler de bulunuyordu.

13 temmuz- ilk dünya kupası fifa tarafından uruguay'da düzenlendi.

16 temmuz- ıraklı kürt lider şeyh ahmed barzani'ye bağlı bir grup silahlı milis, hakkari'nin yüksekova ve şemdinli ilçelerinden türkiye'ye sızarak ayaklanma başlattı. bu ayaklanma, tarihe oramar ayaklanması olarak geçti.

30 temmuz- ev sahibi uruguay, arjantin'i final maçında 4-2 yenerek ilk dünya kupasının sahibi oldu.

12 ağustos- türkiye cumhuriyeti'nin ikinci ana muhalefet partisi olan serbest cumhuriyet fırkası (scf), eski başvekil ve sofya büyükelçisi ali fethi bey başkanlığında kuruldu.

8 eylül- izmir'de 5000 işçi greve başladı.

25 eylül- ağrı dağı ayaklanması tamamen bastırıldı.

27 eylül- 5. ismet paşa hükümeti kuruldu.

26 eylül- kastamonu eski mebusu ve eski pozantı istiklal mahkemesi başkanı abdülkadir kemali bey başkanlığında ahali cumhuriyet fırkası (acf) kuruldu.

29 eylül- mimar kazım tahsin bey ve bir grup arkadaşı, edirne'de türk cumhuriyet amele ve ticaret fırkası'nı kurmak için girişimde bulundu. bu girişime partinin komünizme eğilimli olduğu gerekçesiyle dahiliye vekaleti tarafından izin verilmedi.

30 eylül- ilk türk sivil havacısı vecihi bey, kendi yaptığı uçağıyla anadolu yakası'ndaki göztepe'den avrupa yakası'ndaki yeşilköy'e uçtu.

10 ekim- oramar ayaklanması bastırıldı.

17 kasım- serbest cumhuriyet fırkası, aldığı bir kararla kendini feshetti.

12 aralık- ahali cumhuriyet fırkası feshedildi.

23 aralık- izmir'in menemen ilçesinde köktendinci bir silahlı grup, şeriat sloganlarıyla ayaklandı. ayaklanma sırasında yedek subay asteğmen mustafa fehmi kubilay ve iki mahalle bekçisi, ayaklanmacılar tarafından vahşice katledildi. ayaklanma, çevreden menemen'e gönderilen askeri birliklerce bastırıldı.

31 aralık- menemen, balıkesir ve manisa'da 1 ocak'tan itibaren geçerli olmak üzere sıkıyönetim ilan edildi. sıkıyönetim komutanlığına fahrettin paşa getirildi.

görsel

Şişli, istanbul sokaklarında bir hanımefendi, 1930

görsel

Dünya ekonomik büyüklüğünün * 2.25 trilyon dolar olduğunu yıl.

vecihi hürkuş'un ilk yerli uçağı kendi çabalarıyla yaptığı ve uçurmaya başladığı yıl.

(bkz: vecihi 14)

futbolda ilk dünya kupası 'nın düzenlendiği yıldır.

yaldır yaldır bir rehber şarkısı.
dinlerken koşasım geliyor sözlük!

https://www.youtube.com/watch?v=8Hm7jc1HuCs

serbest fırka 'nın kurulduğu ve kapandığı yıldır.

çok partili rejim denemelerinden biri olarak ve yeni partinin en azından bazı illerde halktan çok ciddi ilgi ve destek görmesiyle ve ne kadar engellemelerle yapılsa da belediye seçimlerinde bazı belediye başkanlıklarını kazanmasıyla (örneğin samsun) akıllarda kalmıştır.

(bkz: serbest fırka)
(bkz: fethi okyar)

yanlışlıkla dinlediğim bir merzbow albümü. albümde, aynı isme sahip bir de parça bulunmakta. şahsen tavsiye etmiyorum.