bilimsel metod

bilimsel metod, yeni bir bilgi edinmek veya varolan bir bilgiyi doğrulamak ya da düzenlemek için kullanılan teknikler bütünüdür. gözlenebilir, test edilebilir ve ölçülebilir kanıtları toplama ve bunları özel nedensellik prensiplerine uygulama ilkeleri bilimsel metodun temelini oluşturur. her ne kadar farklı alanlar arasında uygulama açısından farklılıklar bulunsa da, bilimsel metodolojiyi diğer bilgi geliştirme metodlarından ayırt eden başlıca özellikler bulunmaktadır. bilimsel araştırmacılar, doğal bir fenomenin açıklanması için spesifik hipotezler ileri sürerler ve bu önermelerin doğruluğunu test etmek için deneysel çalışmalar tasarlarlar. bu adımlar, ilerleyen dönemde daha fazla oranda geçerli olan önermeler oluşturmak için sürekli tekrarlanır. araştırmanın daha geniş bölgelerini kapsayan teoriler ise, koherent bir yapıda daha fazla spesifik hipotezin birbirine bağlanmasını sağlar. sonuçta bu, yeni hipotezlerin oluşumuna yardım ettiği gibi, hipotez gruplarının genel bir kalıba oturtularak daha geniş bir anlamlandırmanın oluşumunu da sağlar. bilimsel metodolojinin tüm alanlar için ortak olan bir diğer özelliği de sonuçların yorumlanmasındaki yan tutmayı önlemek için 'objektif' olunması gerektiğidir. bir diğer temel beklenti de, bütün verinin ve metodolojinin dökümante edilmesi gereğidir. böylece diğer bilim adamlarının aynı sonuçlara ulaşacak şekilde çalışmaları tekrar edebilmesine olanak tanınır. ayrıca bu durum verilerin güvenilirliğinin istatistiksel ölçümüne de olanak tanır.

bilimsel metodolojinin belki de en önemli aşaması gözlemdir. gözlem elementleri hem koşulsuz olarak yapılan gözlemleri (bir teori oluşmadan önce), hem de bir deney sonucunda çıkan gözlemleri kapsar. imre lakatos ve thomas kuhn, gözlemin 'theory laden' karakteri üzerinde yoğun olarak çalışmışlardır. kuhn'a göre, bilim adamları bir deney tasarlamadan ve yapmadan önce akıllarında bir teoriye sahiptir ve ampirik gözlemler yapmak için 'teoriden ölçümlere giden rota' kesinlikle geri çevrilemez. bu perspektife göre, test edilen bir teorideki gidişat teorinin kendi doğası tarafından belirlenir. kuhn'a göre bir uzman tarafından uygulanmadığı sürece, bir teori, varolan başka meslek grupları tarafından test edilebilir olarak görülmez.

bilimsel metodun her bir elementi, muhtemel hatalar için 'peer review' sürecine tabidir. bu aktiviteler tüm bilim adamları için geçerli olmamakla birlikte, daha çok deneysel bilimciler (fizik, kimya,vb.) için uygulanır.

bilimsel metod bir reçete değildir. zeka, hayal gücü ve yaratıcılık gerektirir. bunun da ötesinde bilimsel metod, sürekli olarak daha kullanışlı, daha doğru, daha kapsamlı modeller ve metodlar geliştiren bir döngü içerisindedir. örneğin einstein, özel ve genel görelilik teorilerini geliştirdiğinde, newton'un 'principia'sını kesinlikle reddetmemiş ve dikkate almazlık yapmamıştır. einstein'ın teorileri, newton'un teorilerinin gözden geçirilmesi ve genişletilmesidir.