en eski alfabe

Alfabe denildiğinde sadece runik kodlar ifade edilmez. Alfabe yani abc ifadesiyle anlatılmak istenen şey, hecelerin yazı kodlarının genel tanımlamasıdır. Çivi yazısında alfabe olup olmaması tartışılır; o zman hep beraber tartışalım ve sözlükteki belden aşağı gereksiz muhabbetlere rakip olarak bilimsel bir görüş sunalım *

ilk olarak, Sümer alfabesinin tanımı için http://wiki.answers.com/Q...sumerian_alphabet_contain linkine bakalım.

Daha sonra dilerseniz, sondan başa gidelim: Helen, Fenike, Latin, Mısır vs. alfabelerin hece sesi karşılaştırılmasını görmek isterseniz http://www.perceptions.couk.com/imgs/alfabet.gif adresine bakınız.

Çivi yazısı ile yazılan sümer alfabesine bakmak isterseniz http://www.richeast.org/htwm/cune/table.gif adresine tıklayabilirsiniz. Burada alfabenin gelişimi detaylıca okuyabilirsiniz. Sümer alfabesinde alfabe sistematiği; heceden önce kelime-sembol harf, hece-sembol harf ve bileştirilmiş ses anlamlarında türetilen hece-harflerden oluşturulmuştu.

Sümerlerden yazıyı almış olan ve fenikelilerden çok önce de yaşamış olan bir sami dilinde yani pre-Fenike olan "Ugaritic" alfabesini görmek için ise http://www.omniglot.com/writing/ugaritic.htm linkine tıklayınız.

Bu linke gördüğünüz Ugaritik dil alfabesi, 1928 yılında Suriye'de kazı yapan Fransız arkeologlarca ortaya çıkarılmıştır. Başlığı açan arkadaşın kastettiği sanırım bu alfabe idi. Ancak bu alfabe de 32 değil, 31 harften meydana gelmektedir.

Bu alfabe (ugaritik) kısmen arami alfabeye ve büyük oranada Fenike alfabesine temel olmuştur. alfabe, Fenikelilerden yunana, kartacaya ve romaya devam etmiştir. bir diğer kol ise doğrudan aramiceye, samiceye, arapçaya, ibraniceye devam etmiştir. yani sami "elif"i yunan "alfa"ından türememiştir. her ikisi de ugaritik harflerden ve onun da öncesi olan kenaan alfabesinden gelmektedir.

Sümer çivi yazısından itibaren fenike alfabesine kadarki evrilmeyi detaylı incelemek isterseniz http://www.funsci.com/fun3_en/writing/writing.htm adresine bakabilrisiniz.

bu adresteki tanımda da ifade edildiği üzere: "The term cuneiform writing comes from the fact it is composed of signs that look like small wedges, in Latin: cuneus. Yet, in the beginning cuneiform writing was not at all composed of wedges and on the clay tablets scribes engraved the shape of the designated objects and the possible numerical signs" yani yunanca alfa, beta şeklinde olmasından çok önce, çivi yazımındaki harf kavramı oturmaya başlamıştır.

http://www.newworldencyclopedia.org/entry/Cuneiform adresinde görülen sümer alfabesi ile http://www.omniglot.com/writing/ugaritic.htm adresinde görülen ugaritik alfabe karşılaştırılacak olursa: ortak özellikler dikkat çekmektedir. Çivi yazısı alfabesinden heceli alfabeye geçiş aşamasında harf-sembol geçişleri rahatça görülmektedir.

Bu noktada, sümer yazısının, sami dillerine nasıl geçiş yaptığı ve sümer harfleri ile sami dilinin nasıl yazıma başlandığının detaylı anlatımına ihtiyaç duymaktadır, ancak bu konu çok yer kaplayacaktır. Gene de çok özetyle bir karşılaştırma tablosu sunulabilir: http://www.newworldencycl...y/Image:Behistuntexte.png linkine bakarsanız; elam, babil ve pre-farsi alfabe karşılaştırmalarını inceleyebilirsiniz.

Bir de, antik alfabelerin nasıl yayıldığını gösterir aile ağacı şeması görmek için http://www.ancientscripts.com/alphabet.html linkine tıklayın. Burada proto-canaan (kenanlılar) en temel kabul edilmekle beraber, kimi kaynaklar kenanlıların alfabetik atası olan sümerlileri ilk olarak kabul etmektedir. ancak unutmayalım ki, gerek kenanlılar gerekse sümerler çivi yazısı kullanmaktaydı.

alfabenin yanı sıra rakamsal düzene de değinmeli. bu bağlamda sümer kültüründen elamlara kadar olan geçişi okumak için http://www.catshaman.com/13comp/0numer.htm adresine tıklayınız.

son olarak, çin ve sümer alfabesinin karşılaştırması için http://www.creationism.org/csshs/v07ch1_china.gif adresine bakınız.

edit: http://www.ancientscripts.com/ws_types.html adresinde tüm alfabe sülaleleri açıklanmaktadır.