ferhat paşa

On altıncı yüzyılda iki defa sadrazamlık yapan Osmanlı devlet adamı. Arnavut olup küçük yaşta devşirme olarak Enderun'a alındı. Burada Türk-islâm terbiyesi ile yetiştirildi. Kanuni'nin teveccüh ve itimadını kazandı. Zigetvar seferi' ne katıldı. Bu seferde vefat eden Kanuni Sultan Süleyman Han'ın naşı, Ferhad Ağa'nın nezareti altında istanbul'a naklolundu. 1581'de yeniçeri ağası oldu. Şehzade Mehmed'in (üçüncü) sünnet düğünü sırasında yeniçerilerle sipahiler arasında çıkan olaylar yüzünden sadrazam Koca Sinan Paşa tarafından azledildi (1582).
Sinan Paşanın sadaretten azledilmesinden sonra Rumeli beylerbeyliğine getirildi(1583). Aynı yol veziriazam Siyavuş Paşanın tavsiyesiyle ve dördüncü vezirlikle iran'a serdar tâyin edildi. Ferhad Paşa Revan Kalesini tahkim edip içine lüzumu kadar asker, top vesair mühimmat koydu ve beylerbeyliğine Cağalazade Sinan Paşa'yı getirdi. Tiflis'e yardım ederek askerin durumunu düzeltti. Lori ve Guri kalelerini zaptetti. Gürcistan'a akınlarda bulundu.
Ferhad Paşa, Özdemiroğlu Osman Paşa nın ölümünden sonra 1586'da ikinci defa iran serdarlığına getirildi. Bu seferinde de muvaffakiyet gösterdi. Tebriz'i iran kuvvetlerinin muhasarasından kurtardıktan sonra kendisine merkez yaptı. Gence ve Karabağ mıntıkasını zaptetti. Nihavend'i aldı. iran Şahı Birinci Abbas ile sulh yaparak birçok memleketlerin Osmanlı ülkesine katılmasına sebep oldu. Şah Abbas'ın birâderinin oğlu Haydar Mirza'yı rehin olarak istanbul'a getirdi. Bu mühim başarıları sebebiyle ünlü vezir olarak tanındı.
Ferhad Paşa Ağustos 1591'de Koca Sinan Paşa'nın azli üzerine sadrazam oldu. Kendisine hasım olan Sinan Paşaya karşı çok lütufkar davrandı ve hürmet gösterdi. Ancak Sinan Paşa onun bu iyi niyetini takdir etmeyip dâimâ aleyhinde bulundu.

Ferhad Paşa Erzurum esnafı ile yeniçerilerin kavgası sebebiyle sekiz ay sonra görevinden alındı ise de 1595'te ikinci kez sadârete getirildi. isyan hâlinde bulunan Ferhad Paşa üzerine sefere çıktı. Ancak Sinan Paşa ve taraftarlarının onun aleyhinde konuşmaları ve Eflak Voyvodası ile anlaştığı yolunda dedikodular çıkarmaları üzerine tekrar azledildi ve çok geçmeden de îdâm olundu (Ekim 1595). Naşı Eyüp'teki türbesine defnolundu.

Ferhad Paşa, 16. yüzyıl sonlarında gelen liyakatli vezirlerden biri olup kendisine her verilen vazifede başarı göstermiştir. Sadareti ve sadâret kaymakamlığı görevleri sırasında rakibi olan Sinan Paşa'nın tahrikleriyle devamlı olarak kapıkulu ocaklarının hücumuna mâruz kaldı. Son sadâretinde Eflak isyanını bastıracağında şüphe yokken Eflak sınırını geçmeye hazırlandığı sırada azledilip katli için emir verilmesi Eflak işinin felâketle uzamasına sebep oldu. Osmanlı târihçileri onun doğru ve açık sözlü bir vezir olduğunda ittifak etmektedirler. Sultan Üçüncü Mehmed Han sonradan onun hakkında söylenenlerin iftira olduğunu anlayınca çok müteessir olmuştur. Ferhad Paşa Kumkapı'da Mualla Mescidi'ni, Halvetiye şeyhlerinden Mahmud Efendi için yaptırmıştır. *