altaylılar

görsel
Altaylılar, Güney Sibirya'daki Altay Dağları çevresinde yaşayan, Türk dilleri konuşan yerli bir halklar topluluğudur. Günümüzde nüfuslarının büyük bölümü Rusya Federasyonu'ndaki Altay Cumhuriyeti'nde yaşarken, tarihsel ve kültürel bağları Moğolistan ve Kazakistan'ın komşu bölgelerine de uzanır.

Altaylılar tek bir homojen topluluk değildir. Tarihsel olarak Kumandılar, Tubalarlar, Çelkanlar, Telengitler, Teleutlar ve Altay-Kiji gibi çeşitli gruplardan oluşurlar. Bu topluluklar lehçe, yaşam biçimi ve yerel gelenekler bakımından farklılık gösterse de ortak bir Türk dili mirası ve kültürel geçmiş paylaşırlar.

Altay dilleri, Türk dilleri ailesine aittir. Güney Altay lehçeleri Kazakça ve Kırgızcaya daha yakın özellikler gösterirken, kuzey lehçeleri Hakasça ve Tuvacaya daha yakındır. Geleneksel yaşamın temelini hayvancılık, avcılık ve sınırlı tarım oluşturmuştur. Zengin sözlü destan geleneği, gırtlak şarkıcılığı (throat singing) ve topşur adlı telli çalgı Altay kültürünün ayırt edici unsurları arasında yer alır.

Altaylıların geleneksel inanç sistemi doğa merkezli unsurlar, şamanik uygulamalar ve göksel varlıklara ilişkin eski Türk inançlarını içerir. 19. yüzyılda Rus misyonerlerinin etkisiyle halkın bir bölümü Ortodoks Hristiyanlığı benimsemiş olsa da yerel dini gelenekler yaşamaya devam etmiştir. 20. yüzyılın başlarında Burhanizm (Ak Cang) adı verilen yerel dini hareket de önemli bir etki yaratmıştır.

Altaylılar, dil bakımından Türk halkları arasında yer alırlar. Geçmişte bazı araştırmacılar Altay bölgesini tüm Türk halklarının ilk anayurdu olarak öne sürmüş olsa da, günümüzde bu görüş kesin olarak kabul edilmiş değildir ve tarihsel ile arkeolojik kanıtlar bu konuda tek bir sonuca işaret etmez. Bununla birlikte Altay bölgesi, erken Türk tarihini ve kültürünü inceleyen araştırmalar açısından önemli bir merkez olarak görülmektedir