lezgi

Kafkasya'nın yerli halklarından biridir. Konuştukları dil Lezgice olarak adlandırılır.

Lezgiler Kafkasya'nın en kadim halklarından süreci. Dağıstan'ın güneyi ile Azerbaycan'ın yayılmış olduğu bir halde olan Lezgiler, VIII. Yüzyılda Arapların Kafkasya'ya gelmesiyle birlikte Müslüman oldular. Sünnî bir topluluk olan Lezgiler XVI. Yüzyıla kadar Şirvanşahlar'ın yönetimi altında kaldılar. Daha sonra Şiî Safevî Devleti'nin hakimiyeti adına girdiler. 1578-1590 yılları arasında geçici bir Osmanlı tabiiyetinden sonra tekrar iran'ın hakimiyetine girdiler. 1700 yılından itibaren Hacı Davud'un liderliğinde birleşerek Safevîlere karşı isyan hareketi başlatan Lezgiler, Şirvan'da bağımsız bir Lezgistan devleti kurmaya teşebbüs ettiler. Bu isyan sırasında Hacı Davud'un Şamahı'da bulunan Rus tüccarlarını öldürmesi, I. Petro'nun Lezgiler üzerine yürümesine neden oldu. Ancak Osmanlı Devleti'nin müdahalesiyle Hacı Davud'u himaye etmesiyle birlikte, I. Petro Lezgiler üzerine yaptığı seferi sürdürmek zorunda kaldı. Lezgi isyanları ve Afgan istilası sonucu Safevî Devleti'nin çökmesi üzerine, Osmanlı Devleti ile Rusya arasında anlaşarak Safevîlerin elinde bulunan Kafkasya'yı paylaştılar. Bu olaylar sırasında iki devlet arasındaki ilişkiler yürüten elçilerin faaliyetleri ve Lezgilerin bağımsız bir devlet kurma yolunda Bâbıâli'yle olan ilişkilerin sürdürülmesi muhtevasını oluşturmaktadır. Ayrıca Lezgi adının etimolojisi ve bu ismin hangi bölümleri kapsadığı, Lezgilerin yaşadıkları bölgeleri, nüfusları, dilleri ve ekonomileri de kapsamlı ele alınan bölümler arasındadır. Öte yandan Lezgilerin Türklükle herhangi bir münasebetlerinin olup olmadığı ve Osmanlı Devleti'nin Gürcistan hükümdarlığı döneminde (1723-1732) gerçekleşen Lezgi saldırıları da vardı.