kemal tahir

romanlarının ana damarını oluşturan toplum ve tarih tezleri nedeniyle uzunca bir dönem tartışmaların odağında yer alan kemal tahir 21 nisan 1973'te geçirdiği bir kalp krizi sonucu istanbul'da öldü. asıl adı ismail kemalettin demir olan kemal tahir erenköy sahrayıcedit mezarlığı'nda toprağa verildi. ii. abdülhamit'in yaverlerinden yüzbaşı tahir bey'in oğlu olan kemal tahir 1910'da istanbul'da doğdu.

galatasaray lisesi'ndeki öğrenimini geçim sıkıntısı yüzünden yarım bıraktı; avukat katipliği, zonguldak'taki kömür işletmelerinde ambar memurluğu yaptı. 1930'da istanbul'a döndü, vakit, haber, son posta gazetelerinde röportaj yazarı, çevirmen, düzeltmen olarak çalıştı. yedigün ve karikatür dergilerinde sekreterlik, karagöz gazetesinde başyazarlık, tan'da yazı işleri müdürlüğü yaptı. 1938'de siyasi görüşleri nedeniyle "bahriye olayı" diye bilinen davanın sanıklarından biri olarak donanma komutanlığı mahkemesi'nde yargılandı, askeri isyana teşvik etmekle suçlanıp 15 yıl ağır hapis cezasına çarptırıldı (deniz subayı olan kardeşi nuri demir ve nazım hikmet de aynı davadan mahkûm oldular).

çankırı, çorum, kırşehir, malatya cezaevlerinde 12 yıl yattıktan sonra 1950'de çıkan aftan yararlanıp serbest kaldı. 6-7 eylül olayları sırasında bir kez daha tutuklandı, 6 ay yattı. 1957'de aziz nesin'le birlikte "düşün yayınevi"ni kurdu. ölünceye kadar kalemiyle geçindi. kemal tahir edebiyata içtihat dergisinde çıkan şiirleriyle girdi. 1932'de arkadaşlarıyla beraber geçit adında bir dergi çıkardı. başlangıçta hece ölçüsüyle yazıyordu. nazım hikmet'le arkadaş olduktan sonra serbest ölçüye geçti. 1938-1939'da ses'te çıkan sosyal temalı şiirlerinden sonra şiir yazmadı. 1935,1940 arasında geçimini sağlamak için takma adlarla aşk ve serüven romanları, gülmece öyküleri, çeviriler, uyarlamalar yayımladı.

yazar olarak asıl kimliğini hapis yattığı yıllarda oluşturdu. anadolu köylüsünü ve sorunlarını içten tanıma olanağı bulduğu bu yılları, romanları için malzeme toplayarak, not tutarak, düşüncelerini temellendirecek okuma ve araştırmalar yaparak geçirdi. daha sonra göl insanları'na alacağı iki öyküsünü hapisteyken cemalettin mahir takma adıyla tan'da yayımladı. çıktıktan sonra da çeşitli adlar kullanarak serüven romanları yazmayı sürdürdü. f.m. ikinci imzasıyla yayımladığı mayk hammer dedektiflik romanlarından bazılarını kendisi yazdı. bir diğer polisiye kahramanı, kendi yarattığı bir karakter olan sam krasmer'dır. tanıtımda bu karakter mayk hammer'dan "daha hafiye, daha yiğit ve daha efendi" olarak nitelendiriliyor. 1955'te kendi adını kullanarak yayımladığı tek hikaye kitabı göl insanları ilgiyle karşılandı. bu kitabı konularını köy ve kasaba yaşamından alan anadolu romanları ve yakın tarihin romanlarını işlediği kent romanları izledi. romanın drama düşmüş insanları anlattığını söyleyen kemal tahir, tarih ve toplum yorumuyla örtüşen kendine özgü bir roman anlayışı geliştirmeye çalıştı. ona göre türk toplumu batı toplumlarına benzemiyordu. çünkü tarih içindeki gelişimi batı'nın klasik gelişim çizgisinden farklıydı. batı'nın sınıflı toplumlarına karşılık osmanlı sınıfsız bir toplumdu, o halde türk romanı kendi toplumsal yapısının gerçekliğini yansıtmalıydı. köy romanlarının ilki sağırdere (1955) ve onun devamı olan körduman'da (1957) çorum'un yamören köyünden kamil'in serüvenini merkez alarak köylünün sorunlarını, etik değerlerini, köyün ekonomik yapısını, tarih içindeki bağlarından koparmadan sergiledi. köy enstitüsü çıkışlı yazarların köye bakışından farklı bir yaklaşımdı bu. rahmet yolları kesti'de (1957) eşkıyalık olgusuna eğildi. bu konudaki görüşü yaşar kemal'in ince memed'iyle tam bir karşıtlık oluşturuyordu. yedi çınar yaylası (1958), köyün kamburu (1959), büyük mal (1970) üçlemesinde köylünün günlük hayatını, ağa, eşraf sömürüsünü mütareke döneminden cumhuriyete uzana tarihsel fonda ele aldı. özellikle büyük mal'da köylünün cinsel yaşamına ilişkin ayrıntıların altını çizdi. yakın tarihin olaylarını konu edindiği kent romanlarında toplumumuzun batılılaşma sürecine ilişkin yorum ve eleştirileriyle tartışma yarattı. fethi naci'nin onun en başarılı romanlarından saydığı esir şehrin insanları (1956) ve esir şehrin mahpusu'nda (1962) mütareke dönemini, kurtuluş savaşı'nın bir osmanlı paşazadesi üzerindeki değiştirici etkisini; yorgun savaşçı'da (1965) ittihatçılarla milli mücadele yanlısı güçler arasındaki çatışmayı; kurt kanunu'nda (1969) izmir suikastı'nı; yol ayrımı'nda (1971) serbest fırka olayını anlattı. fethi naci'nin saptamasıyla "edebiyatın kendine özgü anlatım aracını değil, toplumsal bilimlerin anlatım aracını" kullandı. asya tipi üretim tarzı'na ilişkin düşüncelerini ortaya koyduğu devlet ana (1967), üzerinde en çok konuşulan, en büyük tartışma çıkaran kitabı oldu. osmanlı imparatorluğu'nun kuruluş yıllarına uzandığı, "kerim devlet" anlayışını vurguladığı bu romanda öbür romanlarındaki gerçekçi çizgiden uzaklaştı. halk hikayelerinin, destan ve masalların yapısından, söyleyiş özelliklerinden yararlandı. yorgun savaşçı'yla yunus nadi, devlet ana'yla türk dil kurumu ödüllerini alan kemal tahir'in hapishane anılarından yola çıkarak yazdığı namusçular, karılar koğuşu gibi kitapları ve hür şehrin insanları ölümünden sonra basıldı.

yazdığı ve çevirdiği polisiye romanlar arasında

derini yüzeceğim
ecel saati
gangsterler kraliçesi
kadınlar beklemez
kanlı takip
kanlı nara
kıran kırana
merhaba sam krasmer
son çığlık

dipnot:çoğu yazar kemal tahir'in çevirisi olan mayk hammer romanlarının orjinallerinden daha güzel olduğunu savunmaktadırlar...

http://www.cinairoman.com...?secilen=Kemal%20Tahir%20(F.M.%20%C4%B0kinci)