apateist

Genelde bir yerde söylendiğinde "daha mı çok, en ateist mi kanka xD" tepkilerine maruz kalan kişi.

öncelikle apateizm agnostisizmin bir kolu değildir.

apateizm hakkında yaygın bir yanlış anlaşılma vardır. gerek internet gerekse birçok kitapta apateizm pratikten teoriğe yükseltilmiş bir kayıtsız olarak ifade ediliyor. lakin felsefenin hemen hemen her konusunda yapılması zorunlu ve yapılmadığı durumda karmaşıklığa ve paradokslara düşmeye sebebiyet veren bir ayrım vardır: pratik ve teorik ayrımı.

öyle ki bir görüş, bir tutum ya da bir hal pratik ve teorik olarak iki biçimde incelenir. zira pratikte eylem ve tutumlarda teorik olanın etkisi ne kadar olursa olsun, teoride varlığını sürdüren görüşe ters davranılabilir. basitçe sigara içmek zararlı ve hasta yapan bir eylemdir. teoride bunu herkes bilir, kabul eder ve yapılmamasını öğütler. lakin pratikte tam olarak eyleme geçirilir ve sigara içilir. bu örnek kategoriyel olarak elbette tanrı hususu ile aynı kategoride yer alamaz, sadece pratik ve teorik olanın ayrımına dikkat çekmek istedim.

hâl böyleyken apateizm bir "pratik" tanrı görüşüdür.

- "pratikte bir inanış, inanmayış olmaz"

gayet haklı bir karşı çıkış olur bu lakin şunu söylemeliyim: inanç her ne kadar kendi özü itibari ile pratikten uzak olsa da "eylemin çoğu zaman sebebi ya da durdurucusu olur."

işte apateizm pratikte, eylemsel yaşantıda kayıtsız bir tutum sergiler. başka bir ifadeyle kişi, eylemlerini bir tanrının varlığı ya da yokluğu ile gerekçelendirmez.

buraya kadar hemfikir olabilir herkes. tam burada ortak yanlış anlaşılmaya düşüyoruz. şöyle ki;

bir apateist ihtiyari ya da gayrı-ihtiyarı olarak "eylemin üstünde", yani teoride tanrıya ilişkin bir fikir, inanç sahibi olabilir, içten içe. evet, apateist kişi inanıp inanmanayı mesele olarak görmese de var olması ya da olmaması tarafından birisine yakınlık hissetmesi diğer teolojik görüşler gibi belirleyici değildir. bu onun apateist oluşuna engel değildir.

daha basit bir ifadeyle:

apateist, "tanrı var" a ya da "tanrı yok" a yakın hissedebilir, bu apateistin apateist olmadığı anlamına gelmez. "kişiyi apateist yapan şey onun inanışı değil, 'pratikte' tanrının varlığına ya da yokluğuna karşı kayıtsız tutum sergilemesidir."

Apateizm felsefede, bilimde, sanatta veya sosyal yaşantımda tanrıyı, inancı mesele edinmemektir. Burası önemlisi: var ya da yok dememek değil, bilemeyiz demek de değil; bunu hiç mesele edinmemektir.

Görüşün en büyük dayanakları Nietzsche ve heidegger'dir. Bu filozofların apateist olup olmamalarından değil; bu isimlerin felsefede, bilim ve diğer disiplinlerde tanrı-tanrısızlık meselesinin inceleme, yöntem ve tasrihe gayri ihtiyari bir biçimde müdahale etmesinden dolayı tanrı-tanrısızlık bahsinin dışarıda tutulması gerektiğini düşünmesindendir. Hatta heidegger, teolojinin felsefenin dışında olduğunu bile söylemiştir.

En nihayetinde apateist tanrının varlığına, yokluğunA; gerekliliğine, gereksizliğine; onunla imkan veya onsuz imkansızlık gibi hususların tamamına kayıtsız, bunları mesele edinmeyen kişidir. Ayrıca ben de apateistim.