agalik

Kırsal kesimin en güçlü kurumudur.Özellikle ülkemize özgüdür.Tarihsel olarak Osmanlı toplumunda ağalık yoktu, bunalım döneminden sonra(XVIII.yy)kırsal kesimde oluşmuştur.
Ayan, ağa, derebeyi gibi farklı yapılanmaları vardır.içlerinde beylerbeyi olanlar bile vardır. Zaman zaman devlete önemli sayıda asker sağlamışlardır.

Eski osmanlı sisteminde düşüneülmesi bile mümkün olmayan ayan ve ağalarla bozuk- düzen oamanlı devleti pekala uzlaşabilmiştir.
Özellikle XVIII. yüzyıl sonlarına doğru devlet hem ayana, hem de ağalara dayanmıştır.çünkü onlarsız vergi alamaz, asker bulamaz, asayişi sağlayamazdı.

Ağalık kurumu gümüzde de kırsal kesimde iç sömürüyü sürdürmektedir.Özellikle doğu bölgelerimizde dinsel yetkiyi de ellerinde bulunduran ağalara \" şeyh\" denir.
Bunların kasaba ve kentlerde oturup burjuvalaşmışlarına \"bey\" adını da almışlardır.
Kaynak: Toplumbilim sözlüğü-Orhan Hançerlioğlu