asyada beş türk

adil hikmet beymahlaslı teşkilat ı mahsusa casusunun asya'da yaptıkları faaliyetleri anlattığı hatıralarıdır.
ilk etapta cumhuriyet gazetesinde yayınlanmış daha sonra kitap haline getirilmiştir.
hikmet bey, kuşçubaşı selim sami bey, hüseyin emrullah bey, hüseyin bey ve ibrahim bey: bu beş kişinin isimleri.

kitabın önemli olmasının sebebi, osmanlı devletinin 1914-1918 yılları arasında sadece cephelerde savaşılmadığını; arka planda çok sağlam casusluk faaliyetlerinin olduğunu adil hikmet bey'in ağzından dinlemekteyiz.

osmanlıcık politikasının emperyalist güçler tarafından bozguna uğratılmasından sonra enver paşa türk ve islam birliği politikalarını teşkilat - mahsusa aracılığı ile yaymak için tüm mensuplarını türk ve islam devletlerine yollar. işte bu beş asker, çinden kırgızistana; hindistandan azarbaycana kadar neredeyse her ülkede türkleri ve müslümanları bir araya getirerek hem o devletlerin özgürlük faaliyetlerini hazırlamışlardır hem de rusya gibi düşman ülkelere büyük bela olarak, deyim yerindeyse, "onları kendi sahalarında zora sokarak, osmanlının elini güçlendirmeye çalışmışlardır.

kitabın anti osmanlıcı-faşizan fikirlerin kenara bırakılarak okunması halinde birinci cihan harbi sürecinin bambaşka bir pencereden izlenmesine yardımı yadsınamaz.

kısaca savaşa başka bir açıdan bakmak isteyenler için harika bir kitap...