cabir bin hayyan

cabir'in atom teorisi

cabir'in irili ufaklı 826 kitap yazmış olduğu tesbit edilmiştir ki, bu sayı gerçekten şaşırtıcı bir rakamdır. eserlerinin 112'si uygulamalı fizik ve kimya, 70'i teorik kimya, 144'ü madenler fizik ve kimyası ve 5oo'ü teorik ve pratik fizik, kimya, matema­tik, astronomi ve felsefe konularındadır.

cabir'den önce yunan fizikçileri, maddenin bölüne bölüne nihayet bölünmez bir parçada karar kılınacağına inanırlardı. islâm fizikçileri de bu teoriyi kabul edip atomu, "parçalanmaz" mânâsına gelen cüz'i lâyetecezza tabiriyle arapçaya tercüme etmişlerdi. işte cabir bin hayyan, asırlardır gelen bu düşünceye karşı çıkmış, atomun parçalanmasının mümkün olduğunu ve bu gerçekleştiğinde de korkunç bir enerjinin ortaya çıkıp her yeri altüstü edebileceğini iddia etmiştir. bu iddiasıyla o , einstein'den bin küsur yıl önce, atom fiziği ilminin de temelini atmış oluyordu.

ona göre, cisimleri teşkil eden atomların kontrol altında parçalanıp değerlerinin değişmesi sonunda, madenleri birbirine dönüştürmek mümkün olabilir. cabir bu teorisini kitabü'l-mükteseb fi sanaati'z zehep adlı eserinde izah eder.

cabir'in bu eseri, 820 yıllarında yazdığı sanılmaktadır.