talkan katliamı

Türkler Topyekün zorla müslüman olmamıştır.Arap-Türk savaşları Çok KAnlı Geçmiştir.Ama Araplar Türk Yurduna Girmeyi başaramamıştır.

ilk başta kafamızda bir şeylerin belirmesi ve daha net anlamamız için coğrafi olarak Türk yurdu nerede başlar-nerede biter.Sasani(Fars) ülkesi nerde başlar-nerede biter bunların ayırımını yapmak lazım.çünkü tüm yanlış anlaşılmanın burdan kaynaklandığını düşünüyorum.

Sasani devletinin sınırları Doğuda Talas,kuzeyde Hazar denizi güneyindeki Derbent civarında son bulur.Buradan sonra Göktürk devleti başlıyordu.O zamanlar Hazarlar,Göktürk devletinin Vassalı durumundaydı.630 yılı civarında Bağımsızlıklarını kazandılar.

619 Batı Göktürk ordularının başında olan T'ung Yabgu Sasanileri mağlup ederek Rey ve isfahan şehirlerini yağmaladı ve Kontrolunu ele geçirdi.623 yılında ise Bizans imparatoru Heraklius ile Hazarlar Ve Batı Göktürkleri ittifak yaparak Sasani ordularını ağır bir bozguna uğrattı.Ardından 627 yılında Ninovada Heraklius'un kardeşi Theodoros Sasanileri tekrar yenilgiye uğrattı. Sasanilerin başında Hüsrev Perviz bulunuyordu.bu büyük yenilgiden sonra Sasaniler Bir daha toparlanamadı Üzerilerine gelen Arap Akınlarına karşı koyamadı.

Bu Savaşları takip eden yıllarda Arap Akınları başladı 636 yılında Kadisiye ve 642 yılında Nihavend Savaşlarında Sasaniler, Araplara yenildi Ve yıkılma süreci başladı.SAsaniler tarih sahnesinden çekildi.

Bu otorite boşluğunda Maveraünnehir(Seyhun Ve Ceyhun nehirleri arası) bölgesindeki Şehirler birere Şehir devleti,beylik olarak Yaşamaya devam etti.Arapların karşısında Hazar denizi ve Aral gölüne kadar Direnecek güçlü bir kuvvet kalmadı.şimdi burda bu Fars şehirleri hakkında bilgi vermekte fayda var.ben en tanınmış 2 şehir hakkında bilgi vereceğim. Birisi Semerkant diğeri Buhara.

SEMERKANT:Bu Şehir Milattan Önce 535 yılında Pers Kralı Cyrus(Kiros) tarafından ileri bir karakol olarak ortaya çıkmıştır.daha ilerleyen yıllarda Soğdların(irani Bir halk) Merkezi olmuştur.Şehir Nufusuna bakarsak Şehirde Arap akınları başladığında Çoğunluk Farslardan oluşuyordu.DAha sonra Araplar Ve Türkler geliyor.Şehirde konuşulan dil Soğdca Ve Farsça.

BUHARA:arap ınları buraya geldiğinde paralarının üzerinde ''Pwyr ywb'' ibareleri bulunuyordu.bu Şehrin dilinin Soğdca Olduğunu Gösteren Bir işaret.bunların Sebebi islamdan önce iranlıların bu bölgeye yatırım yapıp Ticari koloniler kurmasından kaynaklanıyor.ibn Havkal da Buhara halkının Soğdca ve Farsca Konuştuğunu söylemiştir.Nufus Semerkant da olduğu gibi Farslar Çoğunlukta Ardından Türkler ve Araplar geliyor.Şehrin Yönetiminde Bidun hatun diye bir kadın hükümdar var.TAberi ve Yakubiye göre bu kadın Türk.

Arapların Münasebette bulundukları Türk boylarından biride Karluklardır.Çinlilerin Batı Türkistan Meselesine Burunlarını sokmaları,751 yılında Arap general Ziyad bin Salih'in indirdiği darbeyle son bulmuş.Araplar Karlukları Ferganadan Çıkarmakla yetinmiş.Müslüman Arap komutanlar Bilindiği kadarıyla Talastan öteye Asla geçmemişlerdir ki Söylediğimiz üzere Türklerin çoğunlukta olduğu yerler, doğuda Talastan Sonra Başlıyor.Türk Halkları içinde islam Kültürüne en fazla Maruz kalanda Karluklardır Çünkü Araplar ile Sınır komşusuydu.10 yüzyılda Talasın doğusunda Birkaç Şehirde Cuma mescitlerinin olduğunu Arap tarihçiler bize söylüor ama aynı şekilde Hristiyan,Budist Türklerde var.

işin kırılma Noktası Arapların Hazar Ülkesine saldırmasıyla başlar.642 yılında Müslüman Araplar Derbent(Bab el-Ebvab)'a dayanmışlardı.Araplar Kafkasların Ötesine geçebilmek için Sayısız girişimlerde bulunmuşlar ama Hazarların etkisiyle Derbent civarında Çakılmışlar Burdan ileriye geçemmeişlerdi.Eğer Araplar Hazarları alt edip Kafkas Ötesine geçip doğu avrupaya Gitseydi Şuan Rusya,Doğu avrupanın sınırı çok farklı olabilidi.Derbend civarında Bilinen il Arap komutan Buhayr ibn Abdullah 641 yılında Azerbaycan'ın ötesine geçti.Diğer yıl Suraka ibn Amr,Halife Ömer'in emriye Derbend üzerine yollandı.adından yine halifenin emriyle Abdurrahman ibn Rabia El-Bahili'de bu civara yollandı.

Halife Ömer Buhayr'dan Hiç ses seda çıkmaması üzerine Rabia'yı Derbent üzerine yollamıştır.
Taberi 642 yılında Rabia'nın belencere kadar kayıpsız gittiğini söylüyor ama Bu şüphelidir çünkü Bir anda Derbenti Aşıp Belencer ilerisindeki El beyda şehrine ulaşmaları mümkün görünmüyor ki. Balazuri 642 yılında Belencere düzenlenen bir Arap saldırısından bahsetmiyor.ibn Haldunda Rabianın Belencer'e sürekli saldırılar düzenlediğine dair Kesin bir yargıya varamıyor.

652 yılına geldiğimizde Arapların en Çok sıkıştıkları Savaşlardan biri budur.Rabia Halife Osman'ın risk alınmamsı talimatlarını hiçe sayarak Hazarya içlerine kadar Girmeye teşebbüs eder.HAzarlar Ani bir baskınla Araplara kayıplar verdirmişlerdir ve Müslümanlar yenilgiye Uğramışlardır.ve bu savaşlarda Abdurrahman ibn Rabia Öldürülmüş Ve Müslümanlar kılıçtan geçirilmiştir.

708 yılında Muhammed bin Mervan Derbenti ele geçirdi.HAzarlar Bu saldırıya 710 yılında cevap verdiler ve Derbenti geri aldılar.Ardından 713 yılında Mesleme Tekrar Derbenti almıştır.Ve daha ileri giderken büyük Hazar güçleriyel karşılaştılar.iki tarafta birbirlerine birkaç gün saldıramadı Hazarlar gelecek takviye güçleri bekliyordu.Mesleme ise geri çekilmenin yollarını arıyordu.DAha sonra Mesleme Geri çekilmeyi başarmıştır.Bu geri çekilmede bazı kaynaklar Mesleme'nin Haremini dahi burada bırakıp geri çekildiğini yazar.Daha sonra Hazarlar Araplrın Elinde bulunan Azerbaycanın Kuzey kesimini ele geçirdiler.721-722 yılında Hazarar Alan Ülkesinide almışlardır.723 dolaylarında Sübeyt el Nehrani Ermenistan bölgesinde Hazarlarla karsılaşmıştır.HAzarların sayısı 30 bin civarıdır Hazarlar burda da zafer kazanmışlardır.Arapların kamparını dahi ele geçirmişlerdir.

Daha sonra Cerrah b. Abdullah el Hakemi 724 veya 725 yıında Güçlü bir ordu hazarılayarak Belencer'e kadar geldi.726 yılında da Hazarlar Azerbaycan dolaylarında görüldü Burda Haris bin Amr karşıladı Ve hazarlar burda Yenildi Aral gölünün Karşı sahiline geri çekildiler.727 yılında Mesleme Azerbayan Dolaylarında Hazarlarla savaştı Pek çok ganimetle geri gelmiştir(bunu sadece ibn el esir yazar) Ardından Mesleme Hazarya ülkesine girdi bizzat hakanla karşılaştı ama şiddetli yağmurlar neticesinde eli boş dönmek zorunda kaldı.

Sonunda Hazarlar Bitmek bilmeyen Arap Saldırıları karşısında Ciddi bir ordu hazırlayarak 730-731 yılında Azerbaycana girdiler Ordunun basında Hakanın oğlu Barcıl vardı.Başka bir kaynaa göre Tarmaç adında Bir komutan vardı.Cerrah Bu orduyu Karşılamaya geldi Suriyeden gelecek takviye birlikleri beklemeyerek Erdebil Ovası denilen birlikte savaşıldı.Arap kaynakları Hazarların ordusnu 300 bin olarak verir ki bu çok abartı bir sayıdır.3 günün sonunda 25 bin kişilik arap orudusundan sadece 100 civarı kişi kurtulabilmişti en seçkin birlikler kılıçtan geçrilmiş.Cerrah el Hakemi Kafası kesilmek suretiye öldürülmüş.Karısı ve Çocukları esir alınmıştı.Daha sonra Hazarlar Erdebil'e girdiler eli sila tutan her Müslümanı kılıçtan geçirdiler.Daha da ileri gidip Tebrizi yağmalayıp,Diyarbakır ve Musula kadar gittiler.Daha sonra Gelen Arap orduları Başında Said ibn amr El haraşi Hazararı geri püskürttü.Cerrahın Karısı ve Çocukları Kurtarıldı.HAzar Hakanı Tekrar bir ordu toplayarak Said'in üzerine yolladı.SAvaşından ilk Başında Hazarlar Arap ordularını bozarak geri püskürttü Ama Daha sonra Toparlanan Araplar Karşı atak yaparak durumlarını düzelttiler.

daha sonra Ordunun başına Mesleme Geçti.732 yılında Belencere kadar ilerledier ama burda Hazar Kağanının Orusuyla karşılaştılar Mesleme Hemen geri çekilme kararı aldı.Derbent civarında Araplarla Hazarlarr karşılaşıltı Ama Hazarlar Arapları daha geriye atamadılar.Mervan'ın son seferi yine hazarlar üzerine olmuştur.737-738 dolaylarında Hazar ülkesine yine saldırmıştı.Hakan Barış istemek zorunda kalmıştı Ve msülüman olacağını söymeiştir bunun üzerine Mervan Ordusunu Alarak Geri çekilmiştir.Ama Hazarlar arapların Diğer aldıkları ülkelere benzemiyordu.Bu olaydan Kısa bir süre Sonra Hazar kağanı Musevilik dinine girmiştir.Mervan Ordusyla Tekrar Geri dönememiştir ki Bu Saldırı Arapların Hazar ülkesine Son Saldırısıdır.bir daha Araplar bu civarda Hiç gözükmediler.Çünkü Hazar Ülkesi kontrol altına alınması için Çok büyük bir ordu bırakmak gerekiyordu Ve Merva'nın bunu yapacak gücü yoktu.VE Arap Devletinin içindede siyasi çalkantılar Ve isyanlar çıkıyordu kendi merkezleriyle ilgilenmek zorundaydılar.

''Talkan Ve Curcan''da Biz Türkleri zorla Müslüman Yaptılar diyerek 70 yıl boyunca Hazarların Yaptığı mücadeleyi görmezden gelirsiniz.

Yararlanılan Kaynaklar:
Hazar Tarihi-Mihail Artamanov/
Hazar Yahudi Tarihi-M.Dunlop/
Kök-Tengirinin Çocukları-Ahmet Taşağıl/
Türkler Ve Moğollar-Leon Cahun/
Türk Halkları Tarihine Giriş-Peter Golden/
Orta Asya-V.V.Bartold
islam Ansiklopedisi 36.cilt-