firdevsi

meşhur şehnamesini gazneli sultan mahmut'a sunmuştur. hatta sultan mahmut firdevsi'yi eleştirmiş, eserin kusursuz olduğunu düşünen mahmut'un etrafındaki zamanının entelektüel ve alimleri ise mahmut'un bu eleştirilerine anlam verememiş. gazneli mahmut'un eseri ne diye eleştirdiği net anlatılmıyor ama büyük ihtimal turanlılarla ilgili bir mevzu olsa gerek. her ne kadar halkının ezici çoğunluğu irani, devletin yönetimi türk kadar iran gelenekleriyle de olsa sultan mahmut'un kendini fars görmediği ortaya çıkıyor bu anektoddan.

şehname'nin en büyük başarısı herhalde, arap dilinin yanında sönük kalmaya başlamış fars dilini yeniden canlandırmasıdır. o çağlarda artık unutulmuş kavus, kubat, hüsrev, feridun gibi pek çok fars ismi şehname sayesinde hayata dönmüş hatta ve hatta konya saraylarına ve tahtına kadar girmiştir.

öte yandan firdevsi türk düşmanı falan değildir. sadece milli bir adamdır, o dönemleri düşündüğümüzde yaptığı davranış nedeniyle tebrik edilesi eli öpülesi bir amcadır. zaten şehname iran-turan yani iki yüksek kültürün mücadelesini anlatır, abd-vietnam veya ışid-kürt savaşını değil.