derbent

hazar gölü kıyısında tarihi bir türk şehri. fakat ruslar tarafından etnik yapısı büyük ölçüde bozulmuştur. karabağ ve güney azerbaycan ile birlikte azerbaycan'ın kanayan yarasıdır derbent. kumanlardan, hazarlardan beri türk yurdu olmuş son olarak azerbaycan türklerinin kuzeydeki güvenli noktası olmuştur. rus istilası öncesi müslüman azerbaycan türkleri ve musevi dağ yahudileri dışında yerlisi olmayan bir şehirdi. fakat rus devleti önce azerbaycan nüfusunu azaltmış sonra da kafkas kavimlerini bölgeye yerleştirerek derbent'i azerbaycan'dan koparmıştır. yıl yıl incelersek:

1886 yılı (etnik temizlik başlamadan çok önce):

azerbaycanlılar: 10.163 (%66,58)
ruslar: 1.561 (%10,23)
yahudiler: 2.586 (%16,82) //büyük çoğunluğu türk kökenli yahudiler

1887 yılı (etnik temizlik başlamadan önceki son sayım):

azerbaycanlılar: 9.871 (%66,77)
ruslar: 1.004 (%6,58)
yahudiler: 2.181 (%14,89)
lezgiler: 133 (%0,91) //kafkas kavimleri

1939 yılı (başarılı etnik temizlik sonrası):

azerbaycanlılar: 8,734 (%25,65)
ruslar: 11,232 (%32,92)
yahudiler: 7,604 (%22,33)
lezgiler: 1,678 (%4,93)
tabarasanlılar: 152 (%0,45) //kafkas kökenli bir halk

1989 yılı (kafkas türklerine karşı kafkas halkı tampon olarak yerleştiriliyor)

azerbaycanlılar: 21,600 (%27,75)
ruslar: 7,644 (%9,82)
yahudiler: 13,119 (%16,85)
lezgiler: 16,993 (%21,83)
tabarasanlılar: 8,776 (%11,27)

2002 yılı (ruslar ve yahudiler şehirden ayrılıyor ama devlet yerlerine kafkas halklarını yerleştiriyor):

azerbaycanlılar: 31,064 (%30,75)
ruslar: 5.073 (%5,02)
yahudiler: 2,138 (%2,20)
lezgiler: 32,955 (%32,62)
tabarasanlılar: 15,606 (%15,45)

2011 yılı (mission completed)

azerbaycanlılar: 38,523 (32.32%)
ruslar: 4,450 (3.73%)
yahudiler: 1 345 1.13%
lezgiler: 40,188 (%33,71)
tabarasanlılar: 18,839 (15.80%)

görüldüğü üzere %85'ten fazla türk yaşayan şehirler defalarca asimilasyona uğrayabiliyor. hemde devlet eliyle yerleşen rusların bölgeden kaçmasına rağmen.