eşkal defteri

osmanlı devletinde acemi oğlanlarının kaydedildiği ilk kütüğe verilen addır. bu defterleri "sürücübaşı" ünvanlı bir görevli tutardı. bu defterler iki bölümden oluşurdu. ilk bölüme acemi oğlanın asıl adı, devşirildiği kazanın, köyün, tımarlı sipahinin, babasının, sürücübaşının ve onu getiren sürücülerin adları yazılırdıi defterin ikinci bölümüne ise, devşirilen acemi oğlanın boyu, pos, göz rengi gibi tanımlayıcı fiziksel özellikleri yazılırdı. yeniçeriliğin kaldırılmasından sonra doğal olarak uygulaması sona ermiştir.

http://www.aysetulun.com/t/04/sub.jsp?p=12514

osmanlı devletinin son döneminde yapılan nüfus sayımlarında, kaydedilen tebanın adı, baba adı gibi bilgilerin yanısıra fiziksel özellikleri de yazılarak benzeri bir uygulamaya devam edilmiştir. cumhuriyetle birlikte bu uygulama kaldırılmıştır.

insanlara özgü eşkal defterlerinden başka, cins atlara özgü eşkal defterleri halen tarım işletmeleri genel müdürlüğü atçılık daire başkanlığı yönergelerinde de belirtildiği üzere tutulmaktadır.

http://www.tigem.gov.tr/M...B1%20Y%C3%B6nergeleri.pdf