io

Yunan mitolojisinde Argoslu bir genç kızdır. Argos Herası rahibesiydi. Zeus, ona aşık oldu. io'nun babası konusunda tradsyonlar arasında ayrılık varsa da, bütün tradisyonlar onun Argos kraliyet ailesinden bir prenses olduğu ve Okeanos oğlu inakhos'un soyundan geldiği hususunda birleşirler. io'nun babası olarak bazen iasos; bazen (tragedya şairlerinin tercih ettiği versiyon budur) bizzat ırmak - tanrı inakhos; bazen de Peiren (muhtemelen Bellerophontes'in kardeşi; bu durumda io, Korinthos kraliyet ailesinden geliyor demektir) gösterilir. io, inakhos'un kızı sayıldığı zaman, annesi Melia; iasos'un kızı sayıldığı zaman Leukane'dir.

Zeus'un io'ya olan aşkı, sırf genç kızın güzelliğinden doğmuş olabileceği gibi, Ekho'nun kızı iygks'in büyülerinden kaynaklanmış da olabilir. Anlatıldığına göre, io bir rüya gördü ve bu rüyada ona Lerne gölünün kıyısına gitmesi ve orada kendisini Zeus'un kollarına terketmesi buyuruldu. io, gördüğü rüyayı babasına anlattı; babası Delphoi ve Dodone kahinlerine danıştı. Kahinler, ona, eğer bütün ailesiyle birlikte yıldırımla çarpılmasını istemiyorsa itaat etmesini söylediler. Böylece, Zeus genç kızla birleşti. Ama, çok geçmeden Hera durumdan kuşkulandı. Bunun üzerine, Zeus, io'yu karısının kıskançlığından korumak için, onu bembeyaz bir düveye dönüştürdü ve Hera'ya bu hayvanla hiçbir zaman sevişmediğine dair yemin etti. Hera, hayvanın mutlaka kendisine verilmesini istedi. Böylece, io, rakibesine adanmış oldu. Hera, onu, genç kadının bir akrabası olan Yüz Gözlü Argos'un gözetimi altına koydu.

io'nun çilesi bundan sonra başladı. io, önce Mykenai dolaylarında , sonra da Euboia'da dolaştı durdu. Geçtiği her yerde toprak onun için yeni bitkiler üretiyordu. Ama, Zeus (zaman zaman boğa kılığına girerek io ile birleştiği söylenir) sevgilisine acıdı ve Hermes'i io'nun bekçisinin elinden kurtarmakla görevlendirdi. Argos'un elli gözü doğal uykularıyla uyurken, Hermes, büyülü değneğinin bir dokunuşuyla onun uyanık duran öteki 50 gözünü de uyuttu. Sonra da harpe'siyle onu öldürdü. Ama, Argos'un ölümü io'yu kurtarmadı, çünkü Hera, işkence etmek için ona bir sığır sineği gönderdi. Sinek ineğin böğrüe yapışıp onu çılgına çevirdi. io, kendini Yunanistan'da oradan oraya atmaya başladı. Önce, körfez kıyıları boyunca yol aldı. Bu nedenle körfez, ionia Körfezi adını aldı; Asya kıyısı ile Avrupa kıyısını birbirinden ayıran boğazın sularını yüzerek geçti. Bu nedenle bu boğaza da "inek Geçidi" anlamına gelen "Bosporos" adı verildi. Asya'da daha uzun zaman dolaştıktan sonra io, nihayet, Mısır'a ulaştı. Burada çok iyi karşılandı ve Zeus'tan hamile kaldığı küçük Epaphos'u dünyaya getirdi. Bu Epaphosi daha sonra, Danaos kızlarını da içine alankalabalık bir soyun doğmasını sağlamıştır. io, yeniden ilk şeklini aldı ve Hera'nın emriyle Kouretler tarafından kaçırılan oğlunu bulmak için çektiği son bir çileden sonra, tekrar Mısır'a dönerek oranın hükümdarı oldu. Mısır'da ona isis adı altında ibade ediliyordu.

Antikçağ tarihçileri io'nun efsanesini tarihi açıdan yorumlamaya çalıştılar ve io'nun kral inakhos'un kızı olduğunu, Fenikeli korsanlar tarafından kaçırıldığını (hatta belki de Fenike gemisi kaptanının metresi olduğunu ve kendi isteğiyle kaçtığını) ve Mısır'a getirildiğini açıklama yollu ileri sürdüler. Ayrıca, korsanlar tarafından kaçırılan ve Mısır'a getirilen io'yu, ülke kralının satın aldığı ve kralın, tazminat olarak io'nun babası inakhos'a elçiler aracılığı ile bir boğa gönderdiği de söylenir. Ama, elçiler Yunanistan'a ulaştıklarında inakhos ölmüştü. Boğayı ne yapacaklarını bilemeyen elçiler, daha önce hiç boğa görmemiş ahaliye hayvanı para karşılığında teşhir ettiler. io, dünyevi hayatından sonra takımyıldıza dönüştürüldü. io'ya ve soyuna ilişkin anlatılar, bugün kayıp olan Danaide adlı bir destandan kaynaklanmaktadır.

2010 yılı yapımı Clash of the Titan's (Titanların Savaşı) filminde io, Perseus'un koruyucusu olarak gösterilmiş ve Gemma Arterton tarafından canlandırılmıştı.