maniheizm

--spoiler--
Ben, "beni insanların önünde inkar eden kişiyi ben de inkar ederim" diyen isa gibi kalpsiz değilim. Diyorum ki: Eğer bir kişi insanların önünde beni inkar ediyor ve bu inkar sayesinde kendi güvenliğini sağlıyorsa, söylediği şeyi ve yalanı sanki beni inkar etmiyormuş gibi görürüm ve o kişiyi suçlu bulmam.
--spoiler--

diyen mar mani hiya isimli düşünürün yaydığı öğretidir. o kadar kilit bir dindir ki, doğu avrupa'dan çin'e oradan hicaz bölgesine, kuzey afrika'ya ve ortaya çıktğı iran coğrafyasını hindistan'ı anadolu topraklarını etki altına alarak özellikle hristiyanlığı ve müslümanlığı derinden etkilemiş bir dindir. maniheizm sanıldığının aksine kıyıda köşede kalmış bir anlayış ya da din değildir, farklı konseptlerde kendini göstermiştir. pergamber mani'nin bu sözü ise maniheizmin inceden ve derinden etki kurmasını sağlamıştır. çünkü mani diğer peygamberleri fazlaca tutucu gören biriydi ve tüm anlayışları dinleri teolojileri sentezledi. belki de bu yüzden tüm coğrafyaları ve kültürleri etkilemeyi başardı. nitekim uygur türkleri de maniheistti.
maniheizm çok kilit bir anlayıştır gerçekten üzerine düşülmesi gerekir. ilk olarak ışık bahçeleri eseri okunarak irdelenmeye çalışılabilir ancak yeterli olmayacaktır emin olun. çünkü islam'ın son 1200 yıllık yolculuğunun içinde maniheizm hep vardı.
kişisel kanaatimi dillendirecek olursam maniheizm uyguladığı stratejiler ile gerçekten kendine hayran bırakan bir anlayıştır.