abılay khan

'Abilmansur Han' ya da 'abalay han' olarak da bilinen, 1711 - 1781 yılları arasında yaşamış, 'kazak hanlığı'nın üç cüzünden*, orta cüz hanı ve yaşadığı döneme göre hayret edilecek düzeyde barış yanlısı kazak lider.

Babası 'Veli Han'ın öldürülmesinden sonra 'Ebul Membet Han' tarafından büyütülüp yetiştirildi ve onun dış işlerine bakan veziri ve ordu komutanı oldu.

'Ebul Membet Han'ın 1771 yılında ölümü üzerine büyük Kurultayca Han seçildi. seçildiği dönemlerde çin ve rusya önemli güçlerdi ve her iki taraf da Orta Cüz Hanlığı için tehdit oluşturuyordu. özellikle, Çin ve Rusya arasında izlediği denge siyaseti ile tarihte göz dolduran devlet yöneticileri arasında yerini almıştır.

Çinlilerin Cungar-Kalmuk devletini ortadan kaldırmalarından sonra Çinlilerle anlaşma yaparak ülkesini, beklenen ve yıkıcı olacağı şüphesiz bir savaşın eşiğinden diplomatik başarısı ile döndürmesi, gerek ülkesi ve gerekse kendisi açısından azımsanamayacak bir başarıdır.

Hanlığı süresince, yalnız 'orta cüz'de değil, 'küçük ve büyük cüz hanlıkları'nda da refah ve her alanda gelişme gözlenmiştir.