ağaç iyesi

türk mitolojisinde 'ağacın ruhu' anlamındadır.

ağaç, türü ne olursa olsun, küçük bir tohumdan gelişip büyüme ve 'gök tengri'ye doğru yükselme eğilimi ile türk mitolojisinde daima kutsal kabul edilmiştir.

ağaş, ağas, yağaç çeşitli türk dillerinde 'ağaca' verilen ad olmakla birlikte aslen, 'ağ' kökünden türetilmiştir. altay dilinde 'ağmak' fiili ise anadolu'da 'göğermek' şeklinde sıkça kullanılan 'göğe ermek' anlamındadır. bu durumda, 'ağaç' isminin türkçe'deki karşılığı tam olarak 'göğe yükselip açan' şeklinde verilebilir.

türk-tatar ve altay mitolojilerinde 'orman iyesi' kavramı ormanın ruhunu temsil ederdi. bununla birlikte, Meşe iyesi, Kavak iyesi, Söğüt iyesi, Çam iyesi, Ceviz ve Ihlamur iyesi gibi hemen her ağaç türünün kendine özgü bir ruhu mevcuttu. kayın ve çınar gibi yüksek ve geniş kitleli ağaçlara ise özel bir önem verilir ve büyük saygı gösterilirdi.

korkut ata* hikayelerinde bu saygı bakın nasıl ifade bulmuş;
/..
Ağaç ağaç der isem sana erilenme ağaç
Mekke ile Medine'nin kapısı ağaç
Musa Kelimün asası ağaç
Büyük büyük suların köprüsü ağaç
Kara kara denizlerin gemisi ağaç
Şah-ı Merdan Ali'nin Düldülü'nün eyeri ağaç
Zülfikarın kını ile kabzası ağaç
Şah Hasan ile Hüseyn'in beşiği ağaç
Eğer erdir, eğer avratdır korhusu ağaç
Başın ala bakar olsam başsız ağaç
Dibün ala bakar olsam dipsiz ağaç
/..