sasani

Dördüncü iran Hanedanlığı ve ikinci Fars imparatorluğu'nun adıdır (226 - 651). Sasani imparatorluğu, son Arşaklı hanedanı (Partlar) kralı IV. Artabanus'u yenmesinin ardından I. Ardeşir tarafından kurulmuş, son Sasani hükümdarı Şehinşah (Krallar kralı) III. Yezdigirt'in (632-651), erken Halifelik'le yani ilk islam Devleti ile girdiği 14 senelik mücadeleyi kaybetmesiyle sona ermiştir. imparatorluğun sınırları bugünkü iran, Irak, Ermenistan, Afganistan, Türkiye'nin doğu bölgesi, Suriye'nin bir kısmı, Pakistan, Kafkaslar, Orta Asya ve Arabistan'ın tamamını kapsıyordu. II. Hüsrev'in hükümdarlığı (590-628) sırasında Mısır, Ürdün, Filistin ve Lübnan da kısa süreli olarak imparatorluğa dahil oldu. Sasaniler, imparatorluklarını 'iranşehr', 'iranlıların (Aryanların) memleketi' diye adlandırırlardı.

Sasani dönemi, Geç ilkçağ'ı kapsayarak iran Tarihi'nin en önemli ve etkili dönemlerinden biri olarak kabul edilir. Bir çok yönüyle Sasani dönemi, Fars medeniyetinin en önemli başarılarına tanıklık etmiş ve iran'ın müslümanlar tarafından fethedilmesi ve islamlaşmasından önceki son büyük iran imparatorluğu olmuştur. iran, Roma medeniyetini Sasani döneminde farkedilir şekilde etkilemiştir. Kültürel etkisi imparatorluk sınırlarının çok ötesine, Batı Avrupa'ya, Afrika'ya, Çin'e ve Hindistan'a kadar ulaşmıştır. Ayrıca bu kültürel etki Avrupa ve Asya ortaçağ sanatının oluşmasında göze çarpan bir rol oynamıştır.

Bu etki erken dönem islam dünyasına kadar taşındı. Hanedanın kendine has ve aristokratik kültürü, iran'ın fethini bir Fars Rönesansına dönüştürdü. Daha sonra islami olarak adlandırılan kültürün, mimarinin, yazımın ve diğer becerilerin çoğu Sasani iranlılarından daha geniş Müslüman dünyasına aktarılmıştır.