leprikan

etimolojik olarak küçük beden, küçük insan gibi anlamlara gelen kelime. leprikan (irlandalıların dediği haliyle leipreachan) ların bir diğer ismi de leithbrágan, bu da yarım ayakkabı olarak çevrilebilir. çünkü bu yaratıklar genelde tek ayakkabı giyerler. türkçe' ye ayakkabıcı cin olarak çevrilmiş, iki kelime karıştırılarak.

doğru çeviri cincüce oluyor, özetle. çünkü ayakkabıya bir gönderme yok leprikan'da. bu, aynı yaratıkların diğer isminden alınmış. sanırım bu, cincüce kelimesinin goblinler için kullanılmasından kaynaklanıyor. başta ingilizler olmak üzere batı avrupa folkloründe bu türden zibilyon tane yaratık var, çeviri sorununun ana sebebi de bu. brownie var, boggart var, hobgoblin var, varoğluvar.

bunun sıkıntısını fantastik edebiyat çevirilerinde yaşıyoruz, ortak bir dil ne yazık ki kullanılmıyor. harry potter' daki hobgoblin-brownie-goblin karışımı olan yaratıklar olan house-elf'ler türkçe' ye ev cini olarak çevrilmiş, bu durumda harry potter elf'leri cin olarak kabul ediyor. keza goblinler de harry potter' da cincüce olarak anılıyor. ama yüzüklerin efendisi çevirilerinde elf'ler değil goblin'ler cin olarak çevrilmişler. elfler elf ismiyle duruyorlar, goblin ise dediğim gibi bazen goblin diye bazen cin diye anılıyor. masallara döndüğümüzde cinlerin bambaşka yaratıklar olduğunu görüyoruz.

kim bununla uğraşır bilmiyorum; ama internet ortamında fantastik edebiyat severler bir platform kursa da şu işe bir çözüm bulunsa, şu yaratıklara doğru ve ortak bir türkçe karşılık üretilse. hiç değilse elf, goblin, leprikan gibi temel olanlarına...