eyvind johnson

isveçli yazar. 'yaşamak dediğin' adlı romanıyla nobel edebiyat ödülüne layık görülmüştür. kuzeyin ormanlarında geçer bu roman, oduncuların öykülerini anlatır.

tam adıyla, Olaf Eyvind Verner Johnson, 1900-1976 yılları arasında yaşamış ve nobel ödüllerini dağıtan 'isveç kraliyet akademesi'nin 1957-1976 yılları arasındaki dönemde 11 nolu sandalyesi'nin sahipliğini yapmış üyesi, isveçli gazeteci ve yazar.

evlatlık olarak geçen çocukluk döneminden sonra bir sinema açma hayaliyle 14 yaşında evinden ayrılarak stockholm'e gitti. hızar işçisi olarak çalışırken, 1919'da 'genç sosyalistler' adlı örgüte katıldı. işçi olarak çalışırken bir taraftan da sendikal girişimlere, sol dergilerde ve 'ateş gazetesi'nde yazdığı makalelerle destek verdi. isveç'in modern ve gerçekçi proleter yazarlar nesli'nin ilk üyelerinden biri olarak 1924 yılında yazdığı 'dört yabancı' adlı öykü koleksiyonu yayımlanan ilk eseridir.

johnson'un en çok ses getiren eserlerinden biri olan 'olaf hakkında bir roman' adlı yapıtı, 1910'lu yıllarda kuzey isveç'te, büyük bir adam gibi yaşam mücadelesi vermek zorunda kalan bir çocuğun başından geçenleri ve onun çocuk psikolojisini anlatılır ki, romanın başkahramanı olan 'olaf' aslında yazarın ta kendisidir.

finlandiya'daki kış savaşına bizzat katılan johnson, stalin liderliğindeki sovyet yönetimi'nin avrupa'da hızla gelişen nazi faaliyetlerine seyirci kalışını ve bu kayıtsız kalışla kuzey avrupa'yı, nazi yayılmacılığına nasıl teslim ettiğini de 'gece pratiği'(1938) adlı eserinde çarpıcı bir biçimde anlatır. bu romanı ile stalin yönetimine doğrudan cephe alan yazar, 1943'de tasfiye edilen üçüncü enternasyonal bünyesinde kimi sosyalistler tarafından eleştiri oklarına da hedef olmuştur.

ikinci dünya savaşı yıllarında (1942-1945) bir taraftan 'norveç direniş gazetesi' editörlüğünü yürütürken, diğer taraftan da 'nordic' adlı dergide, modern realist isveçli yazarlar grubu ile süreli yayımlarına devam etmiştir.

1957 yılında isveç kraliyet akademisi üyeliğine seçilen jhonson, 1960 yılından sonra çevirmenlikle uğraşmış, Jean Paul Sartre ve jules verne gibi ünlü yazarların eserlerini isveçce'ye tercüme etmiştir. ölümünden iki yıl önce, yani 1974 yılında, üyesi olduğu 'kraliyet akademisi' tarafından vatandaşı harry martinson ile birlikte nobel edebiyat ödülü ile onurlandırılmıştır.

1974 nobel edebiyat ödülü seçiciler kurulunun onu bu ödüle layık görme gerekçesi ise şu sözlerle ifade edilmiştir;

"Çağlarca ve farklı yerler boyunca ileri görüşlü, özgürlüğün teminine katkıda bulunan anlatı sanatı için."