bilgi paradoksu

------ alıntı ------

Stephen Hawking'in ölümünden birkaç gün önce tamamladığı belirtilen makale, Cambridge ve Harvard Üniversitesi'de birlikte çalıştığı bilim insanları tarafından düzenlenerek internete kondu.

Cambridge Üniversitesi'nden teorik fizikçi Prof. Malcolm Perry, "Kara Delikte Bilgi Yitimi (Entropi) ve Yumuşak Saçlar" adlı makaleyle ilgili açıklamasında Hawking'in 40 yıldan uzun bir süre "bilgi paradoksu" üzerinde üzerinde çalıştığını söyledi.

BiLGi PARADOKSU

Bilgi paradoksunun kökeni Alman teorik fizikçi Albert Einstein'ın 1915'te yayımladığı genel görelilik kuramına dayanıyor. Bu teori kütle çekimini, maddenin uzay-zaman bükülmesi etkisiyle açıklıyor ve bu sayede gezegenlerin Güneş etrafında dönebildikleri tezini temel alıyor.

Einstein, terorisinde kara deliklerle ilgili önemli öngörülerde de bulunuyor. Teoride kara deliğinin bütün özelliklerini belirleyen üç unsurdan; kütle, elektriksel yük ve açısal momentumdan söz ediliyor.

KARA DELiKLERiN ISISI

Hawking, Einstein'den yaklaşık 60 yıl sonra kara deliklerin bir ısısının da olduğu tezini ortaya attı.

Prof Hawking'in teorisine göre sıcak nesneler uzayda ısı kaybettiği için kara deliklerin sonunda buharlaşarak yok olması gerektiğine işaret ediyor Ama bilim insanlarına göre bu, bir paradoks yaratıyor.

Zira kuantum dünyası kuralları, bilginin asla kaybolmadığını söylüyor ve "Bu durumda kara delik tarafından yutulan bir nesnenin içerdiği fiziksel bilgiye ne oluyor?" sorusu gündeme geliyor. Perry, "Kara deliğe bir şey atarsanız, yok olur gibi görünüyor. Sonrasında kara delik de yok olunca bu bilgiyi nasıl geri alabilirsiniz?" diyor.

KARA DELiKLERiN ÇEVRESiNDEKi FOTONLAR BiLGiYi KAYDEDiYOR

Son makalede Hawking ve birlikte çalıştığı bilim insanları, bu bilginin en azından nasıl korunabileceğini ilişkin tezler ileri sürüyor. Makalede, kara deliğe bir madde atılınca kara deliğin sıcaklığının değişeceği aynı şekilde sıcaklığı arttıkça termodinamikte bir nesnenin iç düzensizlik ölçüsü olarak entropinin de artacağı belirtiliyor.

Hawking'in makalesinde, bir kara deliğin entropisinin, ışığın yoğun kütleçekim gücünden kaçamayacağı nokta olan, kara deliğin olay ufkunun çevresindeki fotonlar tarafından kaydedilebileceği vurgulanıyor. Makalede, bu foton saçaklarına "Yumuşak saçlar" adı veriliyor. Prof. Perry, "Bu makale, yumuşak saçların entropiyi açıkladığını ortaya koyuyor" diyor ancak bilgi paradoksunun sonunun gelmediğini daha ileri çalışmalara ihtiyaç duyulduğunu belirtiyor.

bir kara deliğin olay ufkunu aşan bilgiye ne olur sorusuna ait bir paradokstur. bilginin kaybolduğu ve bilginin korunduğu yorumlama şeklinde iki sonuçla çözümlenmeye çalışılır.

görselle anlatacak olursak:

http://sketchtoy.com/68893437

sol tarafta olay ufkunun dışında kalan maddeler ışıma yapıp hawking radyasyonu şeklinde evrene yayılır. olay ufkunu aşan anti maddeler ise tekilliğe doğru ilerler ve negatif enerji taşıyacaklarından ötürü zamanla kara deliği yok eder. yok olan kara delikle birlikte bilgi de yok olur. yani bilgi evrenden silinmiştir. bilginin korunumu kanununa göre bu imkansızdır.

sağ tarafta ise kuantum dalgalanmaları sonucu tesadüfen ortaya çıkan aynı madde ve anti madde çiftleri bir süre sonra yine benzer şekilde anti madde olay ufkundan içeri, madde ise dışarı kaçacak şekilde birbirlerinden ayrılır. ancak burada bir ateş duvarı vardır. bu duvar yüzünden içeride ne olup bittiğini bilemeyiz. yani antimaddeler hakkında bilgi sahibi değilizdir. dışarı yayılan maddeler arasındaki bağlılaşım, kara delik buharlaşıp yok olsa bile bize olay ufkunu geçen anti maddeler hakkında bilgi verir. yani bir şekilde bilgi almışızdır ve dolayısıyla bilgi yok olmamıştır.

daha karadeliklerin varlığı bile meçhul(!) iken bu paradoks, paradoksun paradoksudur.

Edit: artık karadeliklerin varlığı tescillendi. Yani meçhul değil. Bilim dünyasına saygılar.