laik

Laik ve laiklik sözcükleri dilimize Fransızca'dan girmiştir.

Laik sözcüğü Fransızca 'laïc' ve 'laïque' diye yazılan iki sözcüğün karşılığıdır.

Laïc , Latince 'laicus'dan, o da eski Yunanca 'laikos' sözcüğünden gelmektedir. Orijinal anlamı halktan olan, halka ait olandır. ilk önceleri (12. ve 13. yüzyıllarda) Katolik kilisesinin kendi içinde çalışanlardan din adamı olmayanları ayırt etmek için kullanılmıştır. Daha sonraları halk arasında da din adamı olmayan ; anlamında kullanılagelmiştir.

Laiklik ; ise Fransızca 'laïcité' sözcüğünün karşılığı olarak dilimize girmiştir. 'Laïcité' din ve devlet işlerinin birbirinden ayrıldığı yönetim biçiminin adıdır. 'Laïque' ; ise bu sistemle yönetilen devletler için, ve genel olarak dinî etkilerden arındırılmış kurumlar için kullanılan sıfattır (école laïque = laik okul;, état laique= laik devlet gibi). Bizdeki 'laik' ; sözcügü daha çok bu fransızca 'laïque' sözcüğünün karşılığı olarak girmiştir.

Fransızca'da, şimdilerde pek kullanılmasa da, bir de 'laïciste' sözcüğü vardır (ki bu ingilizce'ye de 'laicist' şeklinde girmiştir). Bu da 'laiklikten yana olan kişi'; anlamına gelen sıfat veya isimdir. Bunu Türkçeye 'laisist' veya 'laikçi' diye çevirebiliriz. Yalnız şunu da ifade etmeliyiz ki son yıllarda Fransızca'da bu sözcük pek kullanılmaz olmuş, bu anlamda bile yerine 'laïque' sözcüğü kullanılagelir olmuştur (ki bu da tabii Türkçe'ye 'laik' diye çevriliyor).