kardeş katli

fatih'in kanunnamesi'nde olan yasal bir kuraldır. osmanlı devleti'nde, üçüncü mehmet'in yaptığı ile zirveye çıkmış bir durumdur. üçüncü mehmet 19 erkek kardeşini bir gecede boğdurmuştur. aralarında daha annesinin memesini emen bebekler de vardır. bunun suçlusu babası üçüncü murat'tır. kendisinin yüzden fazla çocuğunun olduğu söylenmektedir. bir gecede 60 tane beşiğin haremde sallandığı bilinir. üçüncü murat zaten azgın tekenin biridir. valisinin karısına bile sulanabilen bir padişahtır. babası ikinci selim'i örnek aldığı kesindir. elbette o zamanlar hastalıklar ve haremdeki entrikalar vardı. bu nedenler yüzünden, padişahın erkek veliahtının çok olması gerekirdi. kardeş katli, devleti ikiye bölmemek için yapılan kanunî bir kuraldır. mesela, kanunî'nin oğulları şehzade bayezid ve ikinci selim konya'da veliahtlık için savaşmıştır. orada da binlerce asker ölmüştür. şehzade mustafa'nın ölüm sebeplerinden biri de yeniçeriler tarafından çok ama çok sevilmesiydi. bu kanunî'de mutlaka bir korku yaratmıştır. kanunî oğlunun ölümüne çok üzülmüştür. padişahlar bu kararı güle oynaya vermiyordur. şeyhül islamlardan fetva almak zorundaydılar. onlar da devletinin kölesiydi. bize ne kadar vahşi ve acımasızca gelse de o dönem için normaldi. amacı bir sürü insan öleceğine, devlet bölüneceğine, yok olup gideceğimize bir kişi ya da üç kişi ölsün mantığıdır. machiavelli de bunu savunur. o zamanlar demokrasi yoktu. şu anki avrupa hanedanları bile demokrasiye balta vuramıyor. hele ki hanedan tüm toprakları ve insanları kendi malı olarak görüyordu. kullarım, reayam diyorlardı. birinci ahmet kardeş katlini kaldırmıştır. en büyük ve en akıllı şehzadenin tahta çıkarılmasını şart koyan ekber ve erşed yasasını çıkarttırmıştır. bu yasaya göre şehzadeler sancağa çıkmayacaktır. en büyük ve en akıllı olan şehzade tahta çıkacaktır. diğer şehzadeler kendilerine sıra gelene kadar hapis altında tutulup eğitimlerini böyle alacaktır. birinci ahmet'in bu yasası şehzadelerin akıl sağlığını yitirmesine neden olmuştur. sancağa çıkmadığı için yönetimden anlamayan, düşük profilli padişahlar tahta çıkınca devleti yönetememiştir. anneleri olan valide sultanların etkileri altında kalmışlardır. bunun tek istisnası dördüncü murat'tır. o da ne yazık ki erkenden ölmüştür. yeniçeri ocağı da otorite boşluğundan dolayı sürekli isyan edip devleti zarara sokmaktaydı. sürekli nüfusları artıyordu. devletten cülus bahşişi istiyorlardı. devlet de artık bunu karşılayamıyordu. sonrası malûmunuz. yeniçerilerin genç osman'ı ve üçüncü selim'i öldürmesiyle gidiyor bu durum. ikinci mahmut da yeniçerileri çok kanlı bir şekilde ortadan kaldırıyor. yani o zamanın şartlarına göre ne yazık ki gerekli olan bir durumdu.