hülagü han

"önüne gelen her yere saldırmak" bozkır imparatorluklarının karakteri değildir. hülagü han'ın iran üzerine yaptığı sefer de planlanmış bir harekettir. moğolları başıboş, sırf eğlence için kafasının estiği yere saldıran kişiler zannetmek, yüzyıllar boyunca türkler ile iç içe yaşayan bu halkın cihan hakimiyeti mefküresinden bi haber olmak demektir. verim açısından düşük ve iklim açısından son derece sert bir bölgede yaşayan türk/moğolların, sırf yağma için yerleşik bölgelere yaptıkları akınların dahi, ürün temin etme şeklinde bir amacı vardır.

"önüne gelen her yere saldırmak" merkezi birlikten yoksun, herhangi bir devlet yapıları veya kurma potansiyeli olmayan, dışa kapalı ve vahşice yaşayan kabilelerin özelliğidir. kendi gelenekleri ile birlikte türk devlet geleneğini benimseyerek yönetimde özellikle çin ve uygur soylu kişilere yer veren moğolları bunun dışında tutmak gerekir. ki haklarında pek fazla ön yargı bulunan moğolların sarayında, bizzat han'ın önünde tüm dinlerin temsilcilerinin sözlü tartışma yaptığını carpini'nin seyahatnamesinde takip edebiliyorken, onlara böylesine "medeniyetsiz" bir yakıştırma yapmak yanlıştır.