göstermek

" görmek " fiilinin -ter eki alarak ettirgen yapılı " göstermek " fiiline dönüşmesidir.

buradaki asıl merak ettirici mesela, 'görmek'teki -r, "göstermek" de nasıl -s' ye dönüştü? geçen gün öyle durup dururken aklıma bunun cevabı geldi. evet psikopatım, beynim deli gibi her dakika kullandığım kelimeler hakkında bir şeyler düşünüyor. istemsiz oluyor, kendimi durduramıyorum. bir anda aklıma geliyor.

neyse konuyu dağıtmayayım, geçen gün sigara içerken, göz, diz, ikiz, üçüz vb gibi kelimelerdeki -z harfi çoğul anlam mı belirtiyor diye düşünmekteydim. bu anda kafama aniden " göz ", " görmek ", " göstermek " arasındaki ilişki dank etti.

öncelikle lir ve şaz türkçelerine bakalım. bu ana türkçe'den ilk ayrılıktır. çuvaşça, hun dili vb 'lir' türkçesiyken, hemen hemen diğer tüm lehçeler ( türkiye türkçesi dahil ) 'şaz' türkçesidir. bu iki türkçe arasındaki farklılık, lir türkçesindeki "l" harfinin, şaz türkçesinde "ş" harfine, lir türkçesindeki "r" harfinin, şaz türkçesinde "z" dönüşmesidir. tam tersi de mümkündür. yani bizim türkçemizdeki "kız" sözcüğü, çuvaşçada "kır" olur.
bu dönüşüm illa ki lir-şaz arasında olmak zorunda değildir. bazen aynı lehçede de olur.

şimdi asıl konuya gelelim. düşündüğüm üzere, "göz" kelimesindeki "z" öncelikte lir kurallarına göre " r " olup " görmek " fiili türemiştir. sonra " görmek " fiilindeki " r " yeniden " z " ye dönüşmüş, göz - ter - mek şeklini almıştır. en sonunda da z harfi s olarak yumuşamış ( g-ğ gibi düşünün ) göstermek olmuştur.

bunların hepsi benim sigara içerken düşündüğüm şeyler. üstünde yapılmış herhangi bir araştırma bulamadım. yani tamamen sallamış da olabilirim.

evet ben psikopatım ve 24 saatte sürekli böyle şeyler düşünüyorum. elimde değil. istemsizce aklıma geliyor apansız. işte fırsatım olsa çok büyük bi dilbilimci olurum da.. işte.