medler

görsel

Batı ve kuzeybatı iran’da devlet kurmuş bir kavim. Çok eski bir geçmişi olan Medlerden.M.Ö. 1000 tarihli Asur kitabelerin­de söz edilmiştir. Başlangıçta dağınık bir şekilde yaşayan bu kavim birliğini koru­makta güçlük çekmiş, Asurlular, Kimmerler, iskitlerle çarpışmıştır. Sonunda Medleri bira raya getirip bir devlet düzeni için­de toplayan Keyaksar adlı hükümdar, is­kit kralı Madiyes’i çağırdığı ziyafette sarhoş ettikten sonra öldürtmüş (M.Ö.625) ve başsız kalan iskitleri, ülkesi Medya’dan çı­kartmıştır.

Daha sonra Babillerle anlaşan Keyaksar Asurlulara saldırmış ve Asur başşehri Ninova şehrini kuşatmış, Asur Devleti’ni ortadan kaldırmış, Kuzey Mezo­potamya’yı Medya’nın egemenliği altına almıştır (M.Ö. 612). Keyaksar’ın yönetimi altında güçlenen ve genişlemeye başla­yan Medler Anadolu’ya da saldırıp Kızı­lırmak kıyısına kadar ulaşmışlardır. Bu sı­ralarda Batı Anadolu’da güçlenen Lidya Devleti de Kimmerleri Anadolu’dan çıkar­dıktan sonra Kızılırmak’ın karşı kıyısına kadar ilerlemişlerdi.

iki taraf arasında başlayan savaş beş yıl sürmüş (M.Ö. 590-585); beşinci yılın sonlarında savaş devam ederken güneş tutulunca, iki taraf da bu savaşın tanrıla­rı kızdırdığına, savaşı bırakmalarını iste­yen Tanrıların bu yüzden güneşi karart­tıklarına inanarak vazgeçmişler ve arala­rında bir antlaşma yapmışlardır. Bu ant­laşma gereğince Kızılırmak sınır kabul edilmiş, Lidya Kralı Alyat kızını Medya kra­lı Keyaksar’ın oğlu Astiyag (Efrasiyab)’a vermiş, ayrıca birbirlerinin kanından emen iki kral kan kardeş olmuşlardır.

Keyaksar’ın ölümünden sonra Medle-rin başına geçen Astiyag, bir gece rüya­sında torununun, taç ve tahtı elinden al­dığını görmüş, kızının böyle bir çocuk do­ğuracağından korkarak onu Med prens­lerinden birine vermekten çekinmiş ve Medlerce hor görülen Pers dilencilerinden biriyle evlendirmiştir. Yunan tarihçisi Heredotos, bu rüyanın gerçekleştiğini, Astiyag’ın kızı Prenses Mandana ile Pers Prensi I. Kambis’den doğan çocuğun bü­yüyünce büyük kiros adıyla Pers tahtına çık­tığını, M.Ö. 550 yılında da Medya Devle­ti’ni ortadan kaldırarak Medleri Pers ege­menliği altına aldığını yazmıştır.

medler bütün irani kavimlerin atasıdır fars,zazaki-dimili,afgan,oset,tacik,tat,lur,bahtriyari,mazendarani ve gilaki(geç islamlaşan fars) gibi.