mccarthycilik

1950'lerde j.r.mccarthy adlı bir a.b.d senatörünün "a.b.d dışişleri bakanlığı'nda 205 komünist var" demeciyle ortaya çıkan ve bir anda tüm dünyaya yayılan bir nevi komünist avı. ismini sonraki yıllarda almıştır.

aslında bu demeç öyle şov amacıyla ya da haybeye söylenmiş bir söz değildi. ikinci dünya savaşı'nın bitişiyle beraber a.b.d, sovyetler birliği ile çıkarlarının dünyanın her yerinde çatıştığının farkına vardı. dünya yavaş yavaş iki kutuba ayrılıyordu ve bir tarafın başını a.b.d, diğer tarafın başını sovyetler birliği çekiyordu. tarafsız olmak, bertaraf olmak demekti.

iki kutup arasındaki savaşın en büyük boyutu ideolojik boyutudur. a.b.d dünyanın her yerinde komünizme savaş açacaktı ve bunun için önce bir psikolojik hazırlık gerekiyordu. öncelikle a.b.d halkına komünizmi bir öcü gibi göstermek lazımdı. işte bu noktada senatör mccarthy ortaya çıktı ve meşhur demecini verdi. isim vermediği için de hemen komünist avı başladı. insanlara komünistlik suçlamasıyla soruşturmalar açılıyor, kimi işinden oluyor kimi ise hapis cezası alıyordu. bu durum a.b.d'de olduğu gibi a.b.d'nin müttefiklerinde de aynen devam etti.

bu durum türkiye'de belki de a.b.d'deki uygulamalardan daha şiddetli bir biçimde yaşanmıştır. üniversitelerdeki sol akımların engellenmesi, yurtdışındaki solcu öğrencilerin burslarının kesilmesi, köy enstitülerinin kurucusu hasan ali yücel'e komünist olduğu gerekçesiyle açılan soruşturma, 1950 mayısında komünist tutuklamalarının başlaması ve o günlerden bugünlere kadar süren sol düşünceye öcü gibi bakma durumu*, türkiye'nin düştüğü politik açmazların sebeplerinin belki de en büyüğüdür. demokrat parti de bu uygulamaların en büyük destekçisi olmuş ve a.b.d hükümetinin bir nevi türkiye şubesi görevi görmüştür.