muhammed hamidullah

19 ocak 1908te Haydarabad’da doğan "prof. dr Muhammed hamidullah" sekiz çocuklu bir ailenin en küçüğüydü. ailesinden aldığı ilköğrenim arkasından, medrese öğrenimine başladı, darû’l ulum medresesinden sonra Osmaniye üniversitesi’nde okudu. devletler hukuku anlanında lisans üstü çalışma yaptı. daha sonra hicaz, Suriye, filistini, mısır ve Türkiye kütüphanelerinde bulunan “islam devletler hukuku” alanındaki çalışmaları inceledi. almanya’da bonn’daki “friedrich wilhem ren” üniversitesi’nde aynı konuda doktorasını verdi. (1933) çalışmalarını Paris üniversitesi’nde devam ettirdi. bu ara da Afrika ülkelerinin kütüphanelerinde araştırmalar yaptı. hindistan’a dönerek Osmaniye üniversitesi’nde çalışmaya başladı. bu üniversite’de, “devletler hukuku profesörü” iken görevle yurt dışında olduğu bir sırada haydarabad’ın Hindistan hükümeti tarafından işgal edilmesiyle (1948) de siyasal mülteci olarak fransa’ya yerleşti.

prf. dr. Muhammed hamidullah, başta Fransa, mısır, Pakistan, ve Türkiye olmak üzere birçok ülkenin üniversitelerinde, dersler, konferans’lar verdi. 1952’te istanbul üniversitesi’nde çalışmaya başladı; uzun yıllar edebiyat fakültesi islam araştırmaları enstitüsü ile Erzurum’da Atatürk üniversitesi islami ilimler fakültesi’nde öğretim üyeliği yaptı. bu sırada, başta islam tedkikleri enstitüsü dergisi ile ilahiyat fakültesi mecmuası olmak üzere birçok süreli yayında bilimsel makaleler yazdı. paris’teki “bilimsel araştırmalar ulusal merkezi”üyesi olan hamidullah beş ayrı dilde (Arapça, Urduca, ingilizce, Fransızca, ve almanca) yazdığı ve yayımladığı çalışmaları, islam’ı temel kaynaklarına inerek kavramda ve günümüz koşullarına uygun biçimde yeniden anlamlandırmada etkili oldu. batı dünyasında islam’ı doğru biçimde tanınmasına rol oynadı. 17 aralık 2002’de amerika’da vefat etti.

hamidullah’ın türkçe’ye çevrilerek yayımlanan başlıca eserleri; islam’a giriş(1961) hz. peygamber’in savaşları (1962) islam’ın hukuk ilmine yardımları(1962) islam’da devlet idaresi(1963) imam-ı azam ve eseri(1963) modern iktisat ve islam (1963) islam fıkhı ve roma hukuku (1964) kuran-ı kerim tarihi(1965) islam peygamberi(1966, 2cilt) muhtasar hadis tarihi ve sahifa-i hemmam b. münebbih ( 1967) resulullah Muhammed (1973) islam hukuku etüdleri (1984) islam müesseselerine giriş (1984) islam, bilim ve felsefe (1990) ilk islam devleti (1992) islam’ın doğuşu (1997) hz. peygamberin altı orijinal mektubu (1998) islam anayasa hukuku (1998) el vesaiku’s siyasiyye (1998) islam tarihine giriş(1999) aziz kur’an –çeviri ve açıklama- (2000) islam’ın hukuk ilmine katkıları (2005) kaynak *