thales

herodotos'a göre medler ve lidyalılar arasındaki savaşın son zamanlarında görüldüğü bildirilen güneş tutulmasını önceden saptadığı bilinen thales, eğer bu bilgi doğruysa iö altıncı yüzyılın ilk yarısında yaşamıştır. iö 546/5'te sardis'in düşüşü sırasında öldüğü söylenir. thales'in elimize geçen hiçbir metni yoktur, ortaya koyduğu bilimsel çalışmalar ve 'mitler dışında' tarihte ilk kez düşünce ortaya koyan thales, ilk filozof ve bilim adamı olarak adlandırılır. bu adlandırma onu felsefe/felsefe tarihinin simgesi haline getirmiştir.

erken iyonya felsefecileri'nin ilki olan thales döneminin şartlarına göre özgün çalışmalarda bulunmuştur. ona yüklenen bilimsel çalışmalar: 'bir geminin yönünü küçük ayı'nın yardımıyla belirleme, güneş tutulmasını önceden hesaplama, gün dönümlerini hesaplama(bu onu ilk astronom yapar), ayın son gününe 30. gün adını verme, bir yılı 365 güne bölme ve mevsimleri belirleme'. daha birçok bilimsel bilgi ortaya koyan thales, mısırlılardan öğrendiği pratik geometriyi teoriye taşımıştır. ancak bu yaptığı bilimsel çalışmalar ona birçok ilginç hikaye yüklenmesine de neden olur. örneğin laertius'un iddiasına göre; yıldız gözleminde bulunurken bir hendeğe düştüğü, zeytin yağı kıtlığını önceden görerek zeytin yağı tekelciliği yapmıştır.

thales dünya'nın yukarıdan su üzerine bırakıldığını düşünüyordu. daha önemlisi tüm görgüllerin birincil maddesini su olarak değerlendirmesi 'bir' sorusunu ortaya koymasına neden olmuştur. thales'in bu yaklaşımı gözleme dayalıdır. gözlem(olgusal) yaklaşımı neme bakış açısında daha net görülebilir. tüm şeylerin ilkinin nem olduğunu, nemin sıcaklığı yaratarak her şeyi diri tuttuğunu ileri sürer. bu görüş onun olgusal bakış açısının en önemli örneklerindendir.

thales'in bir başka ele alınışı ise (aristoteles'in metafizik adlı eserinde) her şeyin tanrılarla dolu olduğudunu düşünmesidir. mıknatısın bir ruhla demiri çektiği ve devindirdiğini düşünür. fakat bu yaklaşım onun 'evrenin ruhu' gibi platon'un demiurge yaklaşımı ile özdeşleştirmek hata olacaktır. onun ancak maddenin 'biri' ve 'sonu' olarak suyu düşünmesinde kesinlik aranabilir. suyu düşüncesinin merkez noktasına koyması onun felsefe tarihinde en ayırt edici özelliğidir. ancak onun madde ve tin (tabi bunu o dönem ve birikimde yapması mümkün değildi) ayrımı yapmaması 'doğa, bir, çok, ilk, son' kavramlarını ele alınışında yüzeysel yaklaşmasına neden olmuştur.

thales'te 'mitten' felsefeye ve bilime geçişi görürüz. yunan felsefenin başlangıcı olan filozof, daha sonra anaximander'den, platon'a kadar birçok filozofu etkilemiştir.