vedat orfi bengu

Saire Nigâr Hanimin düsürdügü tarihten 21 Aralik 1899'da dogdugu anlasilan Vedat Örfi, 23 Aralik 1906 dogumlu olan Piraye'yle, Istanbul isgal altindayken, Bursa'ya halasinin evine konuk gittiginde karsilasmis, hizla gelisen bir ask sonunda, daha eli ekmek tutmadan, kendisini çok seven, bir dedigini iki etmeyen babasi Mehmet Ali Pasaya güvenerek evlenmisti. Bu evlilikten dogan çocuklari Mehmet Fuat 16 Subat 1926'da, Istanbul'un Erenköy semtinde, Ethem Efendi Caddesi üstündeki Mehmet Ali Pasa köskünde dünyaya geldi. Dogdugunda babasi Vedat Örfi BENGÜ Paris'teydi.

Piraye ikinci çocuguna gebe kalinca, Vedat Örfi bu kez piyanistlige karar verip, bir kemanci, bir de kadin sarkici ile üçlü bir grup olusturarak Paris'e, alaturka konserler vermeye gitti. Bir çirpida çok para kazanmak, çocuklarina iyi bir gelecek hazirlamak amacinda oldugunu söylüyordu. Gözü hep yükseklerdeydi. Geçimini saglamayi degil de, bayagi varlikli bir insan olmayi özlüyordu. Gebe karisini, iki yasini süren kizini baba evinde birakip Paris'e dogru sonu belirsiz bir serüvene atilmisti.

Önce Fransa'dan geldi mektuplar, kartlar; derken Misir'dan... Günler, aylar, yillar geçmeye basladi... Vedat Örfi Paris'te alaturka konserlerden bir çirpida çok para kazanamadigini görünce sinema alanina sapmis, birkaç filmde oyunculuk etmis, yönetmenlik konusunda bilgiler edinmis, sonra da orada ögrendikleriyle, daha sinemasini yeni yeni kurmaya çalisan varlikli bir Ortadogu ülkesinde iyi bir konuma gelebilecegini düsünerek Misir'a geçmisti.

Kadiköy'de, isgal altindaki Istanbul'dan kaçip Bursa'ya sigindiklarinda ailece tanistiklari dostlarini da içeren bir çevreleri vardi. Piraye'nin 1930'da önce
Samiye'yle, sonra Nâzim Hikmet'le tanismasi o çevrede oldu. Piraye bir türlü yurda dönmeyen Vedat Örfi'den ancak 13 Eylül 1932'de ayrilabildi.

1934'ten sonra Vedat Örfi Bengü'nün Misir'da Türk sinemasinin ilk örneklerini vermesi, bizde de melodramin yerlesmesinde etkili olmustur. Türk sinema izleyicisinin begenisi melodrama dönük oldugundan, yönetmenler de hizla Misir filmlerinin uyarlamalarini çekmeye baslamislardir. Vedat Örfi MENGÜ için "Misir Sinemasini Kuran Türk!" denilmektedir. Misir'da çevrilen ilk uzun metrajli filmi Vedat Örfi Bengü gerçeklestirmisti. Bengü'nün Misir'da çevirdigi filmler hakkinda çok az sey bilinmektedir.

1948 yilinda ülkemiz yönetmenlerince 18 film çekildi ve besinin yönetmenligini Vedat Örfi Bengü yapti. 1950 yilinda çekilen 22 film içinde sayi olarak agirlik gene eski kusaktan Vedat Örfi Bengü'dedir. Çünkü, Misir sinemasinin Türkiye'deki mirasçisi Bengü, 7 film birden yönetmistir. Ama Bengü de tiyatro agirlikli yönetmenler gibi Türk sinemasinda son dönemini yasamaktadir.

Vedat Örfi Bengü, Türk sinemasinin ve musikisinin taninmis sahsiyetlerindendir. Avrupa ve Misir'da uzun yillar kalmis, yabanci memleketlerde filmler çekmis ilk Türk film rejisörüdür. Vedat Örfi, yazar-elestirmen Memet Fuat'in babasi ve Nazim Hikmet'in eslerinden Piraye Hanim'in ilk kocasidir.1923'de Fransa'ya giderek Paris'te muhtelif filmlerde çalistiktan sonra bir ara Misir'a da gitti, orada yerli filmciligi kurdu. Fransa'da dokuz, Misir'da oniki, Türkiye'de de dokuz filmin rejisörlügünü yapan Vedat Örfi, bir çok film senaryolari hazirladi. 25 Mayis 1953'de Istanbul'da öldü.