yeni kantçılık

yeni kantçılık; osmanlıca ifadesiyle nev tenkidiyye.

kant düşüncesinde maddeci ve var olan diyalektik veçhelerin karartılarak iyicene idealize edilmesi.kant düşüncesi, eleştiricilik düşünceyi; comtçu pozitivizm, marksist tarihsel diyalektik karşısında hem yeniden yükseltmek ve rakip felsefeleri gözden düşürmek yolunda bir çabadır. albert lange, charles renouiver ve bu düşünürlerin ardılı olarak herman cohen bu akımın yandaşları, yaratıcılarıdır. kantın kritik yaklaşımından ziyade neo pozitivist çizgi izleyen yeni kantçılar; olaylardan-olgulardan başka bilgiye ulaşmak imkansızdır, bilim olayları-olguları izleyen bir rota takip etmelidir şeklinde özetlerler görüşlerini. görünüşte özdekçi-materyalisttirler. materyalizm, bilimsel yöntem olarak kabul edilse de, nesnenin mahiyetine-kendilik durumuna dair izaha girişmesi yanlıştır. çünkü madde bizatihi kavramdır, bu bağlamda asıl hakikat materyalizm de değil, idealizmdedir. kimi taraftarları için kanta dönüşün, yeni kantçılığın amacı, 19yy felsefenin girdiği çıkmazdır. kanta dönüş felseye yeninden eski onurlu yerini kazandıracaktır. engels, ütopik sosyalizm, bilimsel sosyalizm yapıtında yeni kantçılığa karşı şu notu düşer; engels yeni kantçıların, nesnelerin niteliklerini algılayabiliriz ama hiç bir şekilde nesnenin bizatihi kendisini bilemeyiz dediklerine işaretle, bir nesnenin bütün niteliklerini biliyorsak, o nesnenin kendisini de biliyoruz demektir. geriye kalan, o nesnenin zihnimizin dışında ki varlığından başka bir şey değildir. ve beş duyumuzla o varlığı, zihnimizin dışında var olan varlığı tespit ettiğimiz anda, kantın ifade ettiği ding an sich yani şeyin kendisine ait bilgiye de ulaşmış oluruz ki, bu bilinemezciliğin iflas noktasıdır. şunu da ekler, kant yaşadığı döneme ait kısıtlı teknolojik bir alt yapı içinde düşünüyordu. oysa şu anda ulaşılan seviye de bilmenin ötesinde, bilinemezliğe mahkum nesneler artık insan tarafından yeniden üretilebilmektedir.