gerence

Gerence özellikle denizciler arasında Yelken geren rüzgarlı yer anlamında kullanılan bir sözcüktür ve ülkemiz kıyılarında birkaç yerde bu ada rastlanır. Yazımıza söz konusu olan Gerence, aynı adı taşıyan körfezin özellikle doğu yönündeki bölgeye verilen addır. Burada yılın büyük bölümünde hakim rüzgarlar fırtınalı günlerde Yıldız ve Poyraz, fırtınasız günlerde ise Gündoğusu ve imbattır. Yıldız ve Poyraz rüzgarları Gerence Körfezinin özellikle Karareis önlerinde neredeyse hiç dalga kaldırmazken, arazi yapısındaki özellik nedeniyle Gerence bölgesinde şiddetli eser. Bu güçlü esişin nedeni; kuzeyden gelen ve tüm Ege kıyılarını etkileyen rüzgar deniz suyunun etkisiyle soğumuş bir biçimde Karaburun Yarımadasına ulaşmasıdır. Hemen hemen Midilli Adasından sonra hiçbir engelle karşılaşmadan ilerleyen soğuk katmanlar bu noktada bir yarımada için oldukça yüksek sayılabilecek dağ sırası ile karşılaşır. Yarımadanın en yüksek noktası olan, 1218 m. rakımlı Akdağ, hem Çatalkaya, hem de Yamanlar dağlarından yüksektir. Bu dağ bazı haritalarda Boz Dağ olarak geçer ve yüksekliği de 1157 ile 1212 m. olarak da farklı ölçülerde gösterilir. Soğuk kuzey rüzgarları işte bu Akdağı aşamayınca akışına uygun biçimde güneye yönlenir ve orada ikinci önemli engel ile karşılaşır. Bu 1039 m. irtifasıyla Mertekyanı Tepesidir. Aynı yöne akışı sürdüren rüzgar bu kez üçüncü engel ile karşılaşır. Bu 848 m. irtifasıyla Bölmeç Dağıdır ve hemen iltur Sitesinin arkasından yükselmeye başlar. işte bu noktaya kadar Karaburun Yarımadası üzerinde yaklaşık 20 km. yol alan rüzgar, bu arada toprak yüzeyindeki ısıdan da etkilenir ve genişleyip hafifleyerek, Bölmeç Dağının alçaldığı noktada yakaladığı vadide adeta iz sürerek Gerence Körfezine doğru hızla akmaya başlar. Eğimin etkisiyle de hızlanan rüzgar sonunda iltur Sitesinin hemen arkasındaki boşluktan Gerence Körfezine doğru, bazen 50 km/h yi aşan bir hızla, adeta sel gibi boşalır. Bu rüzgarın Gerencedeki adı Haydardır. Çeşme Ilıca sakinleri ise özellikle yaz aylarında kendilerine tatsız anlar yaşatan bu rüzgardan Gerence diye söz ederler. Oradan da hızla güneye inmeyi sürdüren rüzgar sonunda Alaçatı ya ulaşır ve Alaçatı Koyu nun, dünyanın sayılı surf merkezlerinden biri olmasını sağlar. Gerence Körfezinde sözünü ettiğimiz iki adanın yanı sıra üç önemli kayalık vardır. Bunlardan biri Karareis Koyundadır. ikincisi Gerence Koyu girişinde Punta Tepesi önlerinde, sonuncusu ise Çolak Burnu açıklarında Çolak Kayalıklarıdır. Denizciler için özellikle son ikisi oldukça tehlikeli olan ve seyir yolu üzerinde bulunan bu kayalıklarda önemli kazalar olmuştur.