nato

north atlantic treaty organization i mean kuzey atlantik paktı örgütü kısa adı ile nato.

Paktın oluşturulmasında (sözde) amaç, barış ve güvenliği korumak, kuzey atlantik bölgesinde denge ve huzuru geliştirmekti. her ne kadar barış ve güvenlik adına kurulduğu iddia edilse de siyasi yönü ağır basan, çıkar üzerine kurulu bir ittifak.
ikinci dünya savaşı sonrasında sscb' nin avrupa' da uyguladığı siyaset özellikle doğu avrupa'nın komünistleşmesi, batı avrupa ülkelerinde tedirginliğe yol açtı. bunun üzerine batı ülkeleri savunma amacıyla bir araya gelmenin gerektiği konusunda görüş birliğine vardılar. Bu görüş, öncelikle fransa ve ingiltere arasında dunkerque antlaşması' nın daha sonra benelüks devletleri (Belçika, Hollanda ve Lüksemburg), ingiltere ve fransa arasında brüksel antlaşmasının imzalanmasına neden oldu. böylece batı ülkeleri abd ve kanada'yı da aralarına alarak kuzey atlantik paktı' nı imzladılar.

birleşmiş milletler şart'ı çerçevesinde yer alarak, üye ülkelerden herhangi birinin bütünlüğü, siyasal bağımsızlığı ya da güvenliği tehlikeye girdiğinde bunu hepsine yapılmış bir saldırı sayarak ona yardım etmeyi öngörür. herhalde paktta türkiye bu şarta dahil değildir gibi bir madde koymuşlar, çünkü bugünkü nato' nun tutumu başka türlü mantıklı bir şekilde açıklanamaz.

ikinci dünya savaşı sonrasındaki gelişmeler ve özellikle sscb' nin boğazların hukuksal statüsüyle ilgili notası ve bazı istekleri, temelde batı uygarlığına yakınlık duyan türkiye' yi kesinlikle batı ülkeleriyle aynı safta yer almaya yöneltti. bunda abd' nin türkiye' ye truman dokrini gereğince yardım ve destekte bulunması da büyük rol oynadı. söz konusu gelişmeler sonucunda 1951' de türkiye'nin yunanistan' la birlikte nato güneydoğu kanadının güvenliğiyle ilgili olarak, örgüte üyeliği stratejik açıdan kabul edildi.
paktın iki üyesi türkiye ve yunanistan 1974'te kıbrıs olaylarında karşı karşıya geldi. türkiye' nin giriştiği kıbrıs barış harekatı'ndan sonra yunanistan nato'nun askeri kanadından çekildi. (bkz: yunanistan ın nato nun askeri kanadından çekilmesi)
1975'te abd türkiye' ye gönderilecek silahlara, türkiye'nin "herhangi bir güç gösterisi olasılığını önleme" gerekçesiyele ambargo koydu. buna misilleme olarak türkiye topraklarında yer alan abd üslerini kapamaya kararlaştırdı, bu önlem nato'nun güneydoğu kanadını zayıflattı. abd görüşmelerden sonra 1978' de koşullu olarak ambargoyu kaldırdı. buna karşılık türkiye' de nato yararına çalışan ve sscb' nin stratejik füzelerini denetleme olanaklarını artıran abd üslerinin yeniden açılmasına izin verdi. 1980' de her iki ülke arasında yeni bir savunma ve işbirliği anlaşması imzalandı.

günümüzde ise artık sembolikleşmiş bir örgüt gibi gözüküyor en azından türkiye için öyle.