tayinlama

tayınlama, paylasım sorununun pıyasa mekanızmasının devreden cıkarılarak idarı kararlarla cozulmesıdır.

örnek olarak; geçmişte halka karne verilmiştir ve bu karneye göre tüp gibi ihtiyaçlar karşılanmıştır. bu gidişle tekrar o günlere döneceğiz. önce sular kesildi şimdi de bu olacağa benziyor.

(bkz: kredi tayınlaması)

talep fazlasının yani kıtlığın olduğu zamanlarda arz edilen miktarın talebi karşılamayacağından dolayı, izdiham yaşanmasını önlemek için elde olan kısıtlı miktarda malı en uygun şekilde tüketiciye dağıtmak için uygulanan yöntem.

tayınlama, özellikle savaş, kıtlık, bunalım gibi olağanüstü dönemlerde talebi kısmak için uygulanan bir yöntemdir. herhangi bir malın talebi böyle bir dönemde birden genişlediğinden, fiyat da hızla yükselecektir. kamu otoritesi kısa sürede arzı artırarak, fiyat yükselmesini önleme olağanağını bulamıyorsa tayınlama yöntemine başvurmak zorunda kalacaktır.
tayınlamanın en basit şekli, talebi, arz imkanlarına intibak edecek düzeye kadar kısmak için kişi, aile veya daha geniş grupların her biri için belli bir tüketim miktarını belirlemektir. ancak bu tüketim miktarını belirlemek çok güç olduğundan ve ayrıca uygulama önemli ölçüde bürokrasi gerektirdiğinden, tayınlama genellikle çok başarılı sonuçlar vermemektedir.

devletin tavan fiyat uygulamasından sonra; talep fazlasıyla karşılaşılması durumunda uygulanır. bu uygulama: hükümetin kuponlar bastırıp tüketicilere dağıtması ve tüketicilerinde bu kuponlarla birlikte tavan fiyat üzerinden malı mağzalardan satın alması biçiminde olur. bu yöntemin en büyük sakıncalarından biri karaborsanın ortaya çıkmasıdır.