haneberduş

Enis Batur'un Sel yayıncılık tarafından 2010 yılının sonunda basılan kitabı.

Edebiyatımızdaki en üretken isimlerden birisi olan Enis Batur'un her yıl en az üç dört kitabı yayımlanır. 2010 yılı içinde de birbirinden farklı türlerde ve oldukça hacimli iki kitabı yayımlanmıştı. (Doğu-Batı Divanı 3; Noksan) Bu iki kitabın ardından "Enis Batur Özel Ansiklopedisi"nin, epeydir yeniden basılmayan ilk cildi "Kediler Krallara Bakabilir"in yeni baskısı yapıldı.
Enis Batur son olarak da "Özel Ansiklopedisi"nin sekizinci kitabı olan Hâneberduş'la bizlerle buluştu.
Hâneberduş hakkında cümle kurmaya başlamadan önce Enis Batur'un yirmi beş yıllık bir üretim sürecinin ürünlerini kapsayan "Özel Ansiklopedisi" hakkında birkaç hatırlatma yapmakta yarar olabilir:
Enis Batur Özel Ansiklopedisi: "Kediler Krallara Bakabilir" Gönderen: Enis Batur Kırkpâre Kurşunkalem Portreler Su, Tüyün Üzerinde Bekler Yazboz Gövde'm ve Hâneberduş ile beraber (şimdilik) toplam sekiz kitaptan oluşuyor. Yayıncının notuna bakılırsa toplamdan yapılacak geniş bir seçme de 2011 yılı içinde bizlerle buluşacak.
Enis Batur Özel Ansiklopedisi yazımı yatay bir doğrultuda ilerleyen denemelerin tematik olarak bir araya getirildiği ciltlerden oluşuyor. Örneğin, Kediler Krallara Bakabilir, 1984-1990 yılları arasında yazılan metinlerin toplanmasından oluşan bir ciltken, ansiklopedinin çok daha sonraki kitaplarından Yazboz, 1985-2001; Gövde'm 1989-2006 yılları arasında yazılan denemelerin bir araya toplandığı kitaplardır. Sekizinci kitap olan Haneberduş ise 2004-2010 yılları arasında yazılan denemelerden oluşuyor. Yani burada söz konusu olan, bir tarafıyla iç içe geçmiş, diğer tarafıyla da yan yana duran ama sonuçta birbirini tamamlayan bir yazın projesidir.
Ansiklopediyi oluşturan ilk yedi kitapta yer alan metinler teorik olarak deneme olarak kabul edilseler de kitapların üzerlerinde içindeki metinlerin deneme olduklarına dair bir not yer almıyordu. Hâneberduş, Denemeler alt başlığıyla yayınlanmış. Bu nedenle serinin diğer kitaplarından daha ilk başta ayrılıyor. Bu ayrışma Haneberduş'ta yer alan denemeleri diğer kitaplardaki denemelerle beraber değerlendirince daha da belirgin oluyor.
Hâneberduş, On Monolog Dört Seslenme Kovadolusu ve Anlatma Bana Atları! isimli dört ana bölümden oluşmuş.
On monolog, kitabın yarısını oluşturan on denemeden meydana geliyor. Bu denemeler, tanınırlık, polikronik, dalgınlık, takipçilik, eksantriklik, çalışkanlık, kötülük, uykululuk, ölümlülük ve ölümsüzlük üzerine içten bir dil kullanılarak yazılmış metinler. Metinlerde Enis Batur'un başından geçen ilginç olaylardan tutun da ölüm korkusuna kadar birçok ayrıntı mevcut.
Bu durum, Hâneberduş'u ansiklopedinin diğer kitaplarından ayıran temel unsurlardan bir diğeri. Kuşkusuz ilk yedi kitapta da Enis Batur biz okurlarına içtenlikle sesleniyordu fakat o kitaplardaki içtenlikli seslenmeler, anılan diğer kitapların, filmlerin, resimlerin arasında gözden kayboluyordu.
Kitabın ikinci bölümü Dört Seslenme ile son bölümü Anlatma Bana Atları Özel Ansiklopedi'nin diğer ciltlerine daha yakın bir biçeme sahipler. Özellikle, Ünlemler Âleminden ve Beş + Bir Gürültü isimli denemeleri okurken başlı başına birer cilt olsalardı ne iyi olurdu diye düşünmeden edemedim.
Kovadolusu ise yazınsal ilmekler yoluyla birbirine bağlı beş denemeden oluşuyor. Bölümün ilk denemesi olan ihsan Üren'e Mektup bir yazınsal tartışma metni gibi başlamasına rağmen konuyu genelde ağaçlara özelde ise zeytin ağacına bağlayarak bölümün diğer denemelerinin önünü açıyor.
Sonuç olarak, Hâneberduş, Enis Batur'un sadık okurları tarafından bir an önce alınıp okunacaktır. Enis Batur'un Özel Ansiklopedisi'nin hiçbir kitabını okumamış fakat "Necidir bu ansiklopedi?" diye düşünen okurlarsa, okumaya bu ciltten başlayabilirler.