le chateliere prensibi

Denge noktasındaki bir tepkimenin etki-tepki çalışmalarını Fransız kimyacı Henry Le Chatelier yapmıştır. Bu incelemeleri sonucunda ortaya koyduğu açıklamalara Le Chatelier Prensipleri veya ilkeleri denilmektedir.

Bir sisteme, dışarıdan bir etki geldiğinde sistem, etkiyi azaltacak yönde cevap verir.

En basiti, balon şişirmenizdir. ilk birkaç nefes kolaydır ama balon az şişince direnmeye başlar ve sizi zorlar. Daha işe yarar bir örnek vereyim. Bir şişedeki şekerli suyun üzerine gaz doldurun. Gazın bir kısmı suda çözünecektir. Çözünen gazla çözünmeyen dengededir. Şimdi sisteme baskı yapın- üzerindeki gazın basıncını arttırın. Sistem, bu basıncı azaltacak yönde değişir. Nasıl? Suda çözünen gaz miktarını arttırır. Üstteki gazı, dolayısıyla basıncı azaltmaya çalışır. işte bütün gazlı içeceklerin sırrı bu Le Chateliere prensibindedir. Şişenin kapağı sıkı sıkı örtülüyken suyun üstündeki gazın basıncı yüksektir. Kapağı açtığınızda psssst… Basınç düşer ve sistem bu sefer basıncı arttıracak yönde cevap verir: içindeki gazı çıkarır.

görsel

Nedense pozitif bilimler ile sosyal bilimler arasında benzerlikler bulunur. Etki - tepki meselesi pozitif bilimlerin olduğu kadar sosyal bilimlerin de değişmez bir gerçeğidir.

Son zamanlarda laiklik çok saldırıya uğradı. Muhafazakâr nesiller yetiştirme basıncı arttı. Toplum nasıl cevap verdi? Basıncı düşürecek yönde. Gençlerin laikliğe, sekülerliğe dört elle sarıldıklarını hatta tam ters yöne açıldıklarını gözlüyoruz. Birkaç yıl önce bir sempozyumda, “gençler arasında deizm artıyor” gibisinden bir laf edilmişti de bu haberi getirenin kafası vurula yazdı. Türkiye Ateistler Derneği, birkaç yıl önce iktidara teşekkür etmiş, sayelerinde üye sayılarının ikiye katlandığını açıklamıştı.

Yine son yıllarda Cumhuriyet’e ve Atatürk’e saldırılar arttı. Türk toplumu her zamankinden çok Cumhuriyet’e ve Atatürk’e sarıldı. Bayramlarda, 10 Kasımlarda Anıtkabir ziyaretçi istatistiklerine bir bakın.