grönland

Günümüzde özerk bir yapı içerisinde danimarka'ya bağlı ada cumhuriyeti. ada nüfusunun %89'unu grönlandliler ve melezler, %11'ini ise avrupalılar (geneli iskandinav) oluşturmaktadır. adada ki iskandinav yerleşimi sanılanın aksine kesintisiz değildir, 2 döneme ayrılır.

1. dönem 986 yılında batı sahiline kızıl erik tarafından çıkılması ile başlamış, yaklaşık olarak 15. yüzyılda sona ermiştir. bu dönem süresince grönlandliler 2 büyük 1 küçük koloni kurmuşlar (batı, doğu ve merkez, batı kuzeyde kalmakta, nüfusu az genel avlak, diğer iki kolonide nüfus fazla ama av daha az sayıda, ayrıca mors dişi için kuzeye gitmek zorundalar), bu adlandırma daha sonra yanlış anlaşılmalara yol açmış, grönland'in doğu sahillerinde viking kolonisi aranmıştır. oysa ki adlandırmaya rağmen bu üç kolonide grönland'in batı sahilindedir, isimleri sadece kendi aralarında anlam ifade eder. 13. yüzyıla kadar bağımsız şefler halinde yaşayan viking grönlandlileri bu dönemde daha batıya koloniler kursa dahi saldırgan yerliler sebebiyle geri çekilmek zorunda kaldılar (günümüzde kanada topraklarında bulunan newfoundland'de yerleşim birimlerinin izi bulunmaktadır, daha doğrusu bir kaç çivi, zaten o zorlukta ki bir topluluğun çekilirken düzenli çekilmesi gerekli).

13. yüzyılda norveç krallığına bağlanan bu insanların hayat tarzı 1300'lerde kuzeyden gelen eskimolar (yanlış bir adlandırma ancak özel isimlerini bilmiyorum, bu yüzden genel olarak kullanacağım. sonutça kamçatka'dan grönland'e uzanan bir halktan bahsediyoruz, hepsi aynı değil tabii ki) ile oldukça değişime uğradı çünkü sınırlı kaynaklar için rekabete girmeye başladılar. eskimolar bu aşamada onların oldukça önündeydi, yaptıkları tek kişilik giyilebilir kayıklar sayesinde yaptıkları avları vikinglerin yapması mümkün değildi. sonuçta vikinglerden geriye yaptıkları yapılar dışında bir şey kalmadı (örneğin hvalsey kilisesi yıkıntıları hala bulunmakta) , bunun için çeşitli teoriler öne sürülmüştür:
*eskimo saldırıları (akla yatkın değil, eskimolar vikingler yok olmadan çok daha önce geldiler. eğer böyle bir saldırı olsa da daha önceden olması gerekirdi. yine de düşünülmeyecek bir iddia değil çünkü viking kayıtlarında karşılaşılan ilk eskimoların öldürüldüğü yazılmakta).
*çevresel şartlara uyum sağlayamayan vikinglerin açlıktan öldükleri (geldiklerinde bölgede az da olsa ağaç bulunmaktaydı, ancak vikingler onları kesti ve yeni ağaç yetişmedi, çünkü bölge ekstrem bir soğuklukta bulunmaktaydı. nitekim aynı hataya izlanda'da da düştüler ki izlanda hala ağaç dikimi ile uğraşmakta).
*küçük toplulukta ki herkesin akraba olması sebebiyle evlenemeyerek bitmeleri (garip bir sebep olarak görülse bile bu kadar izole bir toplumda olmuş olabilir).
sonuçta vikingler grönland'den yok oldu, onların yerini eskimo toplulukları doldurdu.

grönland iskandinav koloni devri başlayıncaya kadar çeşitli keşiflerde yer alsa bile (kuzeybatı geçitini arama çalışmaları) bunlar bir avrupa yerleşimi sağlamadı 1605-1607 yılları arasında danimarkalılar ''efsanevi'' bir duruma gelmiş viking doğu kolonisini arama çabaları başlattılar. öncelikli olarak grönland'in doğu sahillerinden başlayan arama başarısız oldu. 1721'de bölgede ki yerlileri hıristiyanlaştırmak için bölgeye giden hans egede danimarka kolonizasyonunu başlatan kişi oldu, egede şu anda ki grönland başkenti nuuk'u kurdu. ardından da avrupalı yerleşimleri başladı.

ayrıca grönland ile ilgili başka bir ilginç ayrıntı bölgenin 1985'te kendi isteğiyle avrupa birliğinden ayrılmasıdır.