1. 1.
    Tukyu'larin atalari Cinli'lerin (si-hayi) dedikleri bati denizi sahillerinde otururdu.Komsu hukumdarlardan bir bunlarin yurdunu basarak,kadin,erkek,cocuk ve onlerine gelenleri kilictan gecirdi.Bunlardan ancak on yasinda bir erkek cocuk kalabildi.Bu da elleri ,ayaklari kesilmis olarak bir batakliga atildi.Cocuk orada acliktan,yaralarindan akan fazla kandan olmek uzere iken ,bir disi kurt gelerek,ona bir parca et getirdi.Kurt her gun boyle yaparak cocugu besledi.Cocugun yaralari iyilesti.Yasi ilerleyince kurt bundan gebe kaldi.

    Atalarini olduren hukumdar bir sure sonra bu cocugun sag kaldigini haber aldi.Cocugu oldurmek uzere aratti,buldular.Hukumdar cocugun bulundugu yere birisini gonderdi.Bu adam batakliga geldigi zaman cocugun yaninda bir kurt gordu,sasirdi.Adam ikisinide oldurmek istedi.Fakat bir tanri onlari korudu.Kurt cocugu sirtlayarak bati denizinin dogu tarafina gecirdi.(Kao-cang) yakinlarindaki daglardan birinde bulunan magaraya goturdu.Magaranin arkasinda bereketli bir ova vardi.Ovalanin her tarafi yalcin kayalarla cevrilmisti.Kurt burada sakat delikanlidan on cocuk dogurdu.Bunlardan biri aile adi olan(Asena)`yi aldi.Bu cocuklar buyuduklari zaman magaradan cikarak civardaki oymaklardan birer kiz kacirdilar.Bunlari magaralarina goturduler.Bu kizlarla evlendiler.

    Birkac nesil gecince bunlar cogaldi.Iclerinden (A-Hien-Se) adli birisi baskalarina gecerek magarada cikardi.(Kin-San) daglarina giderek yerlestiler,(Cu-Cen) tatarlarina baglandilar.Bu daglarin tepelerinden biri takya seklinde oldugundan kendilerine bu anlamda (Tu-Kyu) adini verdiler.Asillarina delalet etmek uzere de bayraklarina bir kurt basi yaptilar.

    DokuzOguz-OnUygur
    (Agactan Dogan cocuklar)

    Dokuzoguzlar`in atalari olan bir hakanin iki guzel kizi vardi.Bunlar ancak tanrilara layikti.Babalari insanlardan ayri bulundurmak icin bu kizlari,yaptirdigi bir kulenin icine koydurdu ve yalvararak tanriyi cagirdi.

    Bunu uzerine tanri bir boz kurt olarak geldi,kizlarla evlendi.Tanrinin bu kizlardan Dokuz Oguz ile On Uygur evladi oldu.Bunlar zamanla cogaldilar.

    Bu Dokuzoguzlar`dan tureyenler Kumlanco adi verilen ulkede oturdular.Burada Hulin adinda bir dag vardi.Bu dagdan Tugla ve Selenka adinda iki irmak akardi.Bu irmaklarin arasinda da iki agac vardi.Bu agaclarin biri Kayin,oburu de Cam idi.Bir gece bu agaclarin uzerine gokten nur indi.Gun gectikce agaclardan birinin karni sisti.Dokuz ay on gun sonra agacin karnindan bir kapi acildi .Iceride agizlarinda gumus emzikler bulunan bes cocuk gorundu.

    Daha cocuklar dogmadan bu agaclarin etrafinda gumusten bir daire turemisti.Agaclardan muzik sesleri geliyordu.Oradaki Dokuzoguzdan tureyen Turk`ler bu cocuklari buyuttuler;adlarini Sungur Tekin,Kutur Tekin,Tukak Tekin,Or Tekin,Bugu Tekin koydular.Bunlar onbes yasina gelince,baba ve analarini sordular.halk onlari iki agacin yanina goturdu:Iste bunlardan biri babaniz ,biri ananizdir) dediler.Cocuklar bu agaclara saygi gosterdiler.(Sevgili anamiz ve babamiz)diye onlara sarildilar.O zaman agaclar da dile gelerek evlatlari hakkinda hayirli duada bulundular.

    Nihayet bir gun halk toplanarak,Bugu Tekin`i hakan sectiler.Cunki Bugu Tekin hem zeki hemde her boyun dilini,obalarinin sayisini biliyordu.Bunun uc kargasi vardi ki her yerden olup biteni haber verirdi.

    Bugu Tekin bir gece ruyasinda;beyazlar giyinmis,elinde beyaz bir asa tutan ak sakalli bir adam gordu.Bu adam fistik seklindeki (Yesim Tasi) denilen tasi gosterdi: (Turkler bunu ellerinde tuttukca dort bucaga hakim olacaklardi)dedi.

    Bugu Tekin ve Gok Kizi:

    Bugu Tekin bir gece otagindauyumakta iken,birden bire pencerenin acildigini ,iceriye gokten gelen guzel bir kizin girdigini gordu.Bugu Tekin neye ugradigini anlayamadigindan gozlerini kapayarak uyur gibiyapti.Kiz,Bugu Tekin`i uyandirmak icin cok calisti,bir turlu uyandiramadi.Umudini keserek pencereden cikti,gitti.

    Ertesi gece kiz yine geldi.Bugu Tekin kendisini yine uykuda imis gibi gosterdi.Kiz bu defa da uyandiramadan gitti.

    Sabah olunca,Bugu Tekin kizin tekrar gelecegini dusunerek,buna bir care bulmak uzere vezirine acti.Vezir dedi ki: ( Bundan korkacak bir sey yok.Belki hepimizin sevinecegi hayirli bir is vardir.Her halde bunun gelisi size kutlu bilgileri ogretmek icindir.Yarin gece gelirse artik kendinizi uykuda gostermeyin.O zaman nicin geldigini anlarsiniz.

    Ucuncu gece kiz yine geldi.Ama bu defa Bugu Tekin onu karsiladi,saygi gosterdi.Bu kiz vezirin tahmin ettigi gibiydi.Gercekten bir tanrica ve gokten gelen bir kizdi.Bugu Tekin`e yeni bir din gostermek icin gelmisti.

    Bugu Tekine: (Arkamdan gel) dedi. Bugu Tekin kizi takip etti.Gittiler.Nihayet (Ak dag)a ulastilar.Bugu Tekin`e yeni bir dinin gizli taraflarini anlatmaya basladi.

    Bundan sonra kiz otaga gelir,Bugu Tekini (Ak Dag)a gotururdu.

    Bu durum cok gece devam etti.Bugu tekin yeni dinin esaslarini ve sirlarini ogrendi.

    Bir gece artik gorusmelerin sonu idi.Kiz veda ederken ( Gokte ,yerde ne varsa hepsini ogrendiniz.Ben artik gelmeyecegim.Yarindan itibaren dunyanin dort bir tarafini fethe baslayin.Gosterdigim yolda adalet yapin.Size ogrettigim gercekleri her tarafa yayin )dedi.

    Sabah olunca Bugu Tekin kardeslerini cagirdi.Her birini bir orduya tayin ederek bunlari dort bucaginfethine gonderdi.Kendisi de buyuk bir ordu ile Cin uzerine yurudu.Heosi de seferler basardilar.

    Goc

    Bugu Tekinden otuz nesil sonra,torunlarindan (Yulun Tekin) tahta cikti.O zaman Cinde (Tang)sulalesi hakimdi.

    Cinliler;Turklerden korktuklari icin hukumdarlari (kiyuliyen) adli kizini hakanin oglu (Gali Tekin)e gondermeye karar verdi.Bir elci yolda Turklerin kudret ve buyuklugunun Tanri dagi civarinda bulunan (Kutlu Kaya)adli buyuk bir kayadan ileri geldigini ogrendi.Yulun Tekine dedi ki: (Hukumdarlarim size en kiymetli hediye olarak kizin gonderdi.siz de ona bir hediye gondermek isterseniz,bizce makbule gecen hediye de (Kutlu Kaya) adindaki kaya parcasidir.Bu bayanin sizce bir kiymeti yoktur.Bunu hukumdarima hediye ederseniz makbule gecer.)

    Yulun tekin,Cinlilere kiymet veren milli duygulari gevsek bir hakandi.Kutlu kayanin otur nesilden beri Turklerce kutsal bir yer oldugunu bilmiyordu.Bir kizin bedeli olarak kayayi Cine vermekte hic tereddut etmedi.Yalniz bunu nasil gotureceklerini sordu.Elci de:(KOlaydir)dedi.Cin elcisi kayanin etrafina dunlar yigdirdi,uzerine sirke dokturdu,odunlara ates verince kayalar parcalandi,dagildi.elci bu parcalari dikkatle toplatti.Arabalarla Cin`e gonderdi.

    Orada sihirbazlar bu parcalari yagma ettiler.Her parcasi dunyanin bir kosesine gitti.Parcalar nereye gitti ise orada bereket, bolluk oldu.Bu tarafta ise,yedi gun sonra (Yulug Tekin)oldu,yerine Bugu Tekin`in torunlarindan biri hakan oldu.Turk yurdu da butun bereketini kaybetti,yesillikler sarardi,irmaklarin,derelerin suyu cekildi gogun rengi degisti.Butun kuslar,hayvanlar ,memedeki cocuklar:(Goc! Goc! Goc!0 diye bagrismaya basladi. Bir taraftan da salgin hastaliklar insanlari kiriyordu.

    (Goc!) sesleri devam ediyordu.Anladilar ki bu ulkenin (Yer-su)lari artik kendilerinin orada kalmasini istemiyor.Cadirlari yiktilar,esyalarini,coluk cocuklarini hayvanlara yuklediler.Goc etmeye basladilar.Aksam olunca (Goc!) sesleri duruyor,sabahla beraber basliyordu.Turkler Turfan ulkesine gelinceye kadar(Goc) sesleri devam etti.Orada artik ses kesildi.Goclerde Turfan`da yerlestiler.Orada(Bes Balik)sehrini kurdular.

    KAYNAK ALINTI: http://www.basbugataturk.tr.cx
    24 -4 ... roshen amcanin oglu sedat
  2. 2.
    dünyada en favori mitoloji olan yunan mitolojisini aratmayacak zenginlikte olan, ama güzelliklerini çok fazla duyuramamış, bizim topraklarımızdan çıkma mitler topluluğu.
    17 -1 ... asiti kaçmış kola
  3. 3.
    yoktur. ayrıca mitoloji olarak lanse edilen şeyler anadolu'ya da ait değillerdir.

    mitoloji nedir? mitoloji insanın bilmediği fenomenleri açıklamasına yardım eder. peki bu masallar neye yardım etmiştir? hiçbir şey.

    örümcek nasıl yaratılmıştır: arakne
    ayın evreleri nasıl oluşur: selene-endymion
    çöller nasıl oluşmuştur: Phaeton

    hatta durun, bizim topraklarımızda olan, yeryüzüne metan gazı çıkışını açıklayabilir misiniz? ben açıklayayım: typhoon

    türk mitolojisi denilen şey, oluşmuş değil oluşturulmuş bir efsaneden başka bir şey değildir. mitolojinin ilgilendiği şeylerle ilgilenmez. türkler, kendi mitolojilerini oluşturamadıkları gibi, yaşadığı toprakların mitolojisi de barbarca yok etmişlerdir. hatta iyi bir çocuk olursanız, para için kaz dağlarının içine sıçan, 1000 yıllık antik kentleri suyla dolduranları bile görebilirsiniz.
    5 -29 ... endirekt serbest vurus
  4. 4.
    her ne kadar bugün iskandinav-viking mitolojisinin bir öğesi olarak kabul görmüşse de, odin, bazı yazarlar ve düşünürlerce türk mitolojisine dahil edilmiştir.
    9 ... kaptanreis
  5. 5.
    (bkz: cüneyt arkın)
    (bkz: kartal tibet)
    4 -3 ... kaptanreis
  6. 6.
    mitoloji nedir: Mitleri, doğuşlarını, anlamlarını yorumlayan, inceleyen bilim dir, biraz daha yararsak bir ulusa dine uygarlığa ait mitlerin bütünüdür. mit nedir: Geleneksel olarak yayılan veya toplumun hayal gücü etkisiyle biçim değiştiren alegorik bir anlatımı olan halk hikâyesidir.

    şimdi gelelim asıl konuya. dünyanın en uzun destanı olan manas ı yaratan, kayra kan gibi ana tanrısı, ülgen gibi sudur yolu ile oluşan büyük tanrısı, umay gibi dişi, erlik gibi kötülük tanrısı olan ve bunların ayrı ayrı değil birbirleri ile ilişki halinde varlığını benimseyen, binlerce yıllık şamanist ritüelleri olan bir uygarlığın mitolojisinin olmadığını söylemek olsa olsa hodbinliktir.

    bahattin ogel in konu ile ilgili kitabı da mevcuttur.

    (bkz: ayarım ayar olsunmu almayan gavur olsunmu)
    15 ... anti
  7. 7.
    mitolojiyi daha iyi kanıksamak için onu parçalara ayırıp bir kaç farklı -ancak özünde birleşen- kök ile incelemek ve önce bunları çözümlemek gerektiğini düşündüğümden:

    mitos/myhtos: kutsal bir öyküyü anlatan ancak hiçbir güvenilirliği olmayan kaynağın sadece
    kulaktan dolma bilgilere çöreklendiği "yalan" sözdür; masaldır, öyküdür, efsanedir. canlıdır çünkü
    her yeni nesille değişir çünkü ancak insanlar gördüklerini, duyduklarını anlatırken kendilerinden
    de birşeyler kattıklarından dolayı mitoslara güven olmaz. - bu vesile iledir ki koskoca heredot
    bile mitoslara "tarihi değeri olmayan masallar" der.-
    (bkz: logos), (bkz: mitos), (bkz: epos) birleşimi bize mitolojiyi getirir...

    şimdi türk mitolojisinin sonradan oluşturulduğunu söylemek bir o kadar mitolojiyi gerçekten kavrayan insanların bir söylemi olabileceği gibi tek kaynak olarak " (bkz: götüm)" ü kullananların da şuursuzca sarfetttikleri bir iddia da olabilir. her iki seyirde de ortak bir noktada buluşulur.

    halbu ki: mitoloji ortak bir kültürden gelen insanların her an değiştirdikleri ve zamanla
    harmanlayarak büyüttükleri değerleridir ki her insan evladı yaradılışını, nerden gelip nereye
    gideceğini ister "barbar"(!) olsun, ister humanist olsun, ister modern, ister taş devri neferi
    olsun merak edip bunun üzerinde az çok kafa patlatmış kendince teoriler,hipotezler,masallar ve
    hatta yalanlar oluşturmuştur.

    türk mitolojisi de türk sanatında olduğu gibi orta ve iç asya'da paleolitik devirden beri gelişip,bozkır kültürü ile yeniden biçimlenen ve proto- türklerce (kendi katkıları ile birlikte) farklı bir bütün haline getirilerek "yeniden" ortaya çıkan bir oluşum sürecine sahiptir. türk mitolojisinde de insanlar yaradılışa önem vermiştir- ki daha tutarlı ve bir kaç zengin mit ile (yaradılış destanları) dillendirilmişlerdir; türk mitolojisinin geri planda kalmasının talihsizliği ise: türklerin göçebe bir yaşam tarzını benimsemeleri bundan kelli yazılı kaynaklarının yetersizliğidir ve bu derlemeler yeni yapıldığı için de bir çok din ve kültürden izler bulmak mümkündür lakin öze bakıldığında bu mitlerin türk mitolojisine ait olduğu görülmektedir.
    (orta ve iç asya'da yaşayan türk toplulukları arasında, dünya ve insanın yaradılışı ya da insanın türeyişi hakkında bir çok efsane tespit edilmiştir. bu efsaneler yakın çağlarda derlendikleri için islamiyet, hıristiyanlık, yahudilik, budizm ve maniheizmden bazı etkiler taşımaktadır. ancak bunlar genel yapısıyla erken devir türk mitolojisinin izlerinin görüldüğü çok önemli ürünler olarak karşımıza çıkar.
    - kaynak: (bkz: türk mitolojisinin anahatları)/ yaşar çoruhlu/ syf.101-102)-

    ( (bkz: altay yaradılış destanı)*, (bkz: hayvanlardan türeme) efsaneleri , (bkz: ağaçtan türeme) (bkz: dünya ağacı), (bkz: değişik unsurlardan türeme)* gibi türk mitleri incelenirse daha sağlıklı bir bilgiye ulaşılabilinir ve bu noktada kaynak: (bkz: götüm)üz olmaktan çıkar.
    5 ... samur
  8. 8.
    (bkz: balık kuş)
    (bkz: altay yaradılış destanı)
    (bkz: türk resim sanatında hayvan sembolizmi)
    3 ... samur
  9. 9.
    en önemli bilgileri çin kaynaklarından ulaşılan gök tengri inancına dayalı mitolojik öğeler taşyan efsaneler bütünü.
    (bkz: asena) (bkz: ergenekon destanı) (bkz: oğuz kağan destanı) (bkz: manas destanı) (bkz: göç destanı)
    değişik dinlerin etkisine giren türk kavimlerinde bu öykülerde yeni dinlerin etkisinde değişiklikler göstermiştir
    (bkz: dede korkut hikayeleri)

    güneş; türk kavimleri her zaman saygı duymuştur. çin kaynaklarında güneşe tapıldığı söylenir.
    ay; bir başka saygı duyulan gök cismi.

    ne ay, ne günes varmış, insanlar uçarlarmış,
    uçanlar ısı verir, ışıklar saçarlarmış.
    nasıl olmuşsa bir gün, bir insan hastalanmış,
    tanrı bir şey göndermiş göğün içinde yanmış.
    aynaya benzer şeyler, büyümüş büyümüşler,
    onların ışıkları, gökleri bürümüşler.
    bunlar göklerde yanan, ayla güneş olmuşlar,
    yeryüzünde yasayan, insana eş olmuşlar.

    son olarak (bkz: yaratılış destanı)
    5 ... hiyelkar
  10. 10.
    en mistiği asena destanıdır ki, dişi yüceltilmektedir.
    3 ... bl